Na zamówienie organizacji Zero Waste Europe powstało opracowanie pt. „Zanieczyszczenia powietrza z unieszkodliwiania odpadów: nie do oddychania”. Raport wykazuje, że spalanie odpadów, zarówno w spalarniach, jak i cementowniach powoduje poważne przekroczenia limitów emisji i imisji zanieczyszczeń i obarczone jest istotnymi naruszeniami prawa.
Świadczy o tym chociażby pięć studiów przypadku. Na tej podstawie udokumentowano szereg kwestii środowiskowych, proceduralnych i technicznych, z jakimi borykają się zakłady spalające odpady w Hiszpanii, Francji, Niemczech, Słowenii i Wielkiej Brytanii.
Połączenie kryzysu energetycznego (np. brak rezerw paliw kopalnych w UE) oraz zwiększenie produkcji odpadów spowodowało, że spalanie odpadów jako opcja ich unieszkodliwiania nabrała tempa w ostatniej dekadzie. Jednak społeczeństwo obywatelskie kwestionuje spalanie odpadów z kilku stron. Po pierwsze, z punktu widzenia zdrowia i ryzyka środowiskowego. Po drugie, spalarnie wymagają stałego dopływu odpadów (np. odpadów nieposortowanych). Po trzecie, z punktu widzenia oszczędności energii, zgodnie z analizą cyklu życia, spalanie jest mniej korzystne niż ponowne wykorzystanie i recykling materiałów.
Raport podkreśla, że standardy emisyjne dla niebezpiecznych substancji zanieczyszczających powietrze, jakie są wyznaczone przez unijne dyrektywy w zakresie jakości powietrza (AQD) są znacznie wyższe niż te, jakie określiła za bardziej bezpieczne Światowa Organizacja Zdrowia (WHO). Regulacje unijne stwarzają duży margines niepewności przy szacowaniu zagrożeń i wpływu zanieczyszczeń powodowanych przez spalanie odpadów na zdrowie ludzi i środowisko. Ponadto oparcie regulacji na aktualnych kryteriach najlepszej dostępnej techniki (BAT) sprzyja przyjmowaniu znacznie mniej rygorystycznych limitów emisji niż uznane przez WHO za bardziej epidemiologicznie i ekologicznie bezpieczne dla ludzi i środowiska. Co więcej, monitoring zanieczyszczeń powietrza jest prowadzony lub zlecany na zamówienie właścicieli zakładów spalających odpady, a zatem nie podlega niezależnej bieżącej kontroli.
Raport wspiera działania na rzecz zaprzestania spalania odpadów, praktyki, która negatywnie wpływa na zmiany klimatu i powoduje niebezpieczne skażenie środowiska. W jej miejsce Zero Waste Europe wzywa do wdrożenia programów Zero Odpadów, które nadają priorytet rozwiązaniom stojącym wyżej w hierarchii sposobów postępowania z odpadami, takimi jak unikanie i zapobieganie ich powstawaniu u źródeł, ponownego wykorzystania i recyklingu, w tym przeformułowania i pełnego wdrożenia zasady rozszerzonej odpowiedzialności producenta za produkt.
