Zapobieganie powstawaniu odpadów i zrównoważone gospodarowanie zasobami należą do priorytetów władz Wiednia. Zarządzanie tym obszarem jest skupione wyłącznie w Wydziale Magistratu MA48. Czy powierzenie wszystkich zadań związanych z gospodarką odpadami – od ustalania reguł, przez naliczanie opłat i ich egzekucję, po zagospodarowanie odpadów w odpowiednich instalacjach – miastu jest kluczem do sukcesu w tej dziedzinie?
Najważniejszymi priorytetami w Wiedniu jest zapobieganie powstawaniu odpadów i zrównoważone gospodarowanie zasobami.
Wiedeń liczy blisko 1,8 mln mieszkańców, którzy wytwarzają rocznie ok. 1,1 mln Mg odpadów komunalnych. Reguły prawne zagospodarowania odpadów w tym mieście wytycza federalna ustawa o gospodarce odpadami oraz ustawa o gospodarce odpadami dla Kraju Związkowego (Landu) Wiedeń. Na mocy tych aktów prawnych w stolicy Austrii prowadzone jest zbieranie odpadów zarówno tych nadających się do recyklingu, jak i pozostałych. Ponadto prawo wyznacza system obliczania opłat za odbieranie i zagospodarowanie odpadów, natomiast ich wysokość jest ustalana rozporządzeniem Rady Gminnej.
Około 60% zebranych w stolicy Austrii odpadów komunalnych (tzw. odpady resztkowe) jest spalanych. Kolejne 21% odpadów (stanowiących głównie papier, tworzywa sztuczne, metale, szkło, które zostały zebrane selektywnie) jest poddawanych recyklingowi materiałowemu, natomiast ok. 12% odpadów, będących selektywnie zebranymi bioodpadami, jest kierowanych do kompostowania i fermentacji. Odpady obojętne (głównie budowlano-remontowe) stanowią ok. 6,5% zbieranych odpadów komunalnych i są poddawane odzyskowi. Odpady niebezpieczne (stanowiące ok. 0,5%) obejmują bardzo różne rodzaje odpadów, które są poddawane recyklingowi (np. zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny), spaleniu (np. zużyte farby i lakiery) lub składowaniu (odpady zawierające azbest). Zatem ok. 33% zebranych odpadów komunalnych jest poddawane recyklingowi, składowane są śladowe ilości odpadów (niektóre odpady niebezpieczne), a pozostałe odpady są poddawane innym niż recykling procesom odzysku. Powstające w procesach przetwarzania odpadów komunalnych tzw. odpady wtórne są spalane (np. odpady z doczyszczania odpadów tworzyw sztucznych) lub składowane (żużle i popioły ze spalania odpadów).
Zapobieganie powstawaniu odpadów
„Wiedeński program zapobiegania powstawaniu odpadów i wiedeński plan gospodarki odpadami (okres planowania: 2013-2018)” to pierwszy dokument, który w sposób planowy odnosi się do zapobiegania powstawaniu odpadów, chociaż warto wspomnieć, iż we wcześniejszych wiedeńskich planach gospodarki odpadami były już wskazywane określone działania w tej dziedzinie. W związku z tym, zawarte w rozdziale 9 ww. dokumentu grupy działań są kontynuacją dotychczas podejmowanych, przy czym zostały one uzupełnione o rozwiązania, po których można się spodziewać pozytywnych rezultatów. Wybierając działania, skupiono się na tych, które mogą być podjęte przez Miasto. Priorytetową grupą działań jest „ReUse”, rozumiane jako dalsze użycie i przygotowanie do ponownego użycia. W tym przypadku postawiono na pracę wiedeńskiej sieci zakładów naprawy, która została ustanowiona w mieście w 1999 r. i obejmuje ponad 50 warsztatów. Inne grupy działań dotyczą:
• produktów i opakowań wielokrotnego użytku,
• niskoodpadowych budów,
• odpadów żywności,
• proekologicznych zakupów,
• „zielonych” wydarzeń,
• budowania świadomości i szkoleń,
• udostępniania informacji dotyczących zapobiegania powstawaniu odpadów,
• przedstawiania interesów miasta na poziomie Unii Europejskiej,
• zmiany mentalności, w kierunku „używania zamiast posiadania”,
• ekologicznego wspierania (finansowania) gospodarki,
• czystszej produkcji,
• niematerialnej konsumpcji.
Zbieranie odpadów komunalnych
Segregowanie odpadów „u źródła” wprowadzono w Wiedniu już na początku lat 80. XX w. Do 1999 r. system ten objął całe miasto. Dzisiaj wiedeńczycy mają do dyspozycji ok. 200 tys. pojemników na odpady segregowane. Co roku mieszkańcy stolicy Austrii zbierają ponad 350 tys. Mg odpadów nadających się do recyklingu, a Magistrat daje im trzy możliwości pozbycia się odpadów, w zależności od ich rodzaju. Jest to odbiór bezpośrednio z nieruchomości lub dostarczanie (bez konieczności wnoszenia dodatkowych opłat) odpadów do tzw. wysp odpadowych bądź centrów selektywnego zbierania odpadów.
• Odbieranie odpadów z domów
Bezpośrednio z każdej nieruchomości odbierane są tzw. odpady resztkowe, czyli te, które nie są zbierane w sposób selektywny. Za odbiór tych odpadów mieszkańcy muszą płacić. Właściciele nieruchomości uiszczają kwartalną opłatę za odbieranie odpadów, kalkulowaną w oparciu o ilość odpadów niesegregowanych, przypadających na daną nieruchomość. Ilość tych odpadów jest szacowana wstępnie przez Magistrat Wiedeński (Wydział Nr 48), na podstawie wieloletnich doświadczeń i w oparciu o liczbę mieszkań znajdujących się na danej nieruchomości. W ten oto sposób każdej nieruchomości przypisywana jest odpowiednia liczba pojemników o określonej objętości (120 l, 240 l, 770 l, 1100 l lub 2200 l) oraz częstotliwość ich opróżniania. Standardowa opłata (wyliczana dla tzw. średniej rodziny, tj. liczącej 2,3 osób) dla gospodarstwa domowego za opróżnienie jednego 120-litrowego pojemnika wynosi rocznie nieco ponad 229 euro (stawka za jedno opróżnienie takiego pojemnika wynosi 4,41 euro). Ze względów higienicznych pojemniki te muszą być opróżniane co najmniej raz w tygodniu. Za odbieranie większej ilości odpadów resztkowych właściciel nieruchomości musi zapłacić odpowiednio wyższą opłatę. Stanowi ona iloczyn stawki podstawowej za pojemnik 120-litrowy i wielokrotności objętości pojemnika w porównaniu do litrażu najmniejszego pojemnika, przy czym dla celów obliczeniowych mnożną jest w tym wypadku pojemność 110 l dla pojemnika 120 l i 220 l dla pojemnika 240 l. W przypadku pozostałych pojemników stosowane są wielokrotności 110 l (np. opłata za pojemnik o objętości 770 l wynosi 7×110 l, czyli 7×4,41 euro) i liczby opróżnień pojemników. Adresatem urzędowo wystawionej decyzji Magistratu o wysokości opłat jest wyłącznie właściciel nieruchomości (lub jej administrator), w żadnym wypadku poszczególni lokatorzy.
Właścicielowi nieruchomości przysługuje prawo do odwołania od tak wyliczonej opłaty. Wówczas dwa razy bezpośrednio przed planowanym opróżnieniem pojemników z danej nieruchomości pracownicy Wydziału MA48 sprawdzają stan ich zapełnienia. Jeśli zgromadzone odpady zajmują mniej niż połowę objętości pojemników przypisanych do danej nieruchomości, jeden z nich (lub więcej – proporcjonalnie do liczby pojemników) jest natychmiast zabierany. Automatycznie też obniżona zostaje wysokość opłaty, a już zapłacone pieniądze za dany kwartał są zwracane – w odpowiedniej wysokości –właścicielowi nieruchomości.
W przypadku zalegania z opłatami następuje urzędowe upomnienie, a w konsekwencji przewidziana jest egzekucja należności, ale w praktyce takie przypadki się nie zdarzają.
W przypadku, gdy w danym domu jest pięć lub więcej gospodarstw domowych, to dodatkowo z tej nieruchomości selektywnie odbierana jest też makulatura. Nieruchomości, na których znajdują się domy jedno- lub dwurodzinne, domy szeregowe itp. (warunkiem podstawowym jest posiadanie ogródka) otrzymują także odpowiednią liczbę pojemników na selektywne zbieranie bioodpadów (z ogrodu, domostwa i z kuchni, jednak wyłącznie pochodzenia roślinnego).
Niewłaściwe postępowanie zagrożone jest sankcjami ze strony Miasta, bowiem kto „celowo” i „wiedząc o tym, co robi”, wrzuca odpady do pojemników nieprzeznaczonych na dany ich rodzaj, podlega karze administracyjnej w wysokości max. 3500 euro. Jednak tego typu delikty nie są częste. Z reguły dochodzi do omyłkowego wrzucenia odpadów do niewłaściwych pojemników. Ponadto karami jest zagrożone „zanieczyszczanie” miasta (dotyczy to jednak tylko terenów publicznych, takich jak ulice czy chodniki). Może też zaistnieć sytuacja, w której ze względów bezpieczeństwa Miasto musi usunąć odpady niebezpieczne pozostawione na prywatnej nieruchomości – wtedy jej właściciel obarczany jest kosztami całej operacji, może też zostać ukarany za zagrożenie bezpieczeństwa ludności poprzez możliwość skażenia środowiska.
• „Wyspy odpadowe”
Wyspy odpadowe to w zasadzie nic innego jak polskie „gniazda” z pojemnikami na surowce wtórne. Są to rozstawione na ulicach Wiednia pojemniki na selektywnie zbierane odpady komunalne, czyli na:
• papier – zarówno opakowania z papieru, jak i gazety (tylko tam, gdzie pojemniki na makulaturę nie są umieszczone obok pojemników na odpady resztkowe na poszczególnych nieruchomościach – np. z powodu braku miejsca lub tam, gdzie jest mniej niż pięć mieszkań na dom na całym terenie),
• metale – zarówno opakowania, jak i inne metalowe przedmioty,
• szkło – wyłącznie opakowania w podziale na szkło bezbarwne i kolorowe,
• opakowania z tworzyw sztucznych – wyłącznie butelki PET i pojemniki z polietylenu o dużej gęstości (PE-HD), np. pojemniki po szamponach, płynach do prania,
• bioodpady (za wyjątkiem dzielnic z domami jedno- lub dwurodzinnymi, zabudową szeregową itp.); pojemników na bioodpady nie ma jedynie w pierwszej dzielnicy Wiednia, czyli w ścisłym centrum miasta.
Każdy pojemnik jest oznakowany, ze wskazaniem, co należy do niego wrzucać i co nie powinno się w nim znaleźć.
„Wyspy odpadowe” dzielą się na dwa rodzaje. Na niektórych znajdują się tylko pojemniki na jedną lub dwie frakcje (np. opakowania ze szkła i tworzyw sztucznych) – w stolicy Austrii jest ich 2500. Pozostałe „wyspy odpadowe” posiadają pojemniki na więcej frakcji – takich punktów zlokalizowano w Wiedniu ok. 1800.
• Centra selektywnego zbierania odpadów
Centra są odpowiednikami polskich punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Miasto posiada 18 tego typu miejsc. Do punktów tych mieszkańcy mogą nieodpłatnie dostarczać odpady wielkogabarytowe (np. meble), wyroby zawierające azbest (np. eternitowe płytki dachowe), odpady budowlano-remontowe, pochodzące z gospodarstw domowych, trawę i gałęzie (kierowane następnie do kompostowania), korzenie (które są zrębkowane i spalane jako biomasa), zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, zużyte oleje jadalne (mieszkańcy mogą w centrum pobrać bezpłatnie wiaderka na oleje po smażeniu o pojemności 3 l, a za jednorazową opłatą, wynoszącą 10 euro – pojemniki 25-litrowe), oraz odpady niebezpieczne (pozostałości farb, lakierów, rozpuszczalniki, inne środki chemiczne, świetlówki, baterie i akumulatory itp.).
Fot. 1. (5 x Ekorum) Wiedeńskie centra selektywnego zbierania odpadów są odpowiednikami polskich punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Kontenery na wyroby zawierające azbest, odpady budowlano-remontowe, odpady wielkogabarytowe, trawę, gałęzie i korzenie są umieszczone na specjalnej rampie, co sprawia, że podjazd dla przywożących odpady znajduje się wyżej niż poziom dla pojazdów odbierających zapełnione kontenery. Z kolei pojemniki i stelaże na zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, zużyte oleje jadalne i odpady niebezpieczne (problemowe) znajdują się pod zadaszeniem.
W centrum możliwe jest również oddanie używanych przedmiotów, które mogą być ponownie wykorzystane w ramach programu „ReUse”. W stolicy Austrii funkcjonuje sklep Bazar 48, w którym przedmioty te sprzedawane są po niskiej cenie.
Ponadto na terenie centrum znajduje się zwykła „wyspa odpadowa” odbierająca wszystkie frakcje.
Wiedeńczycy, którzy przyjeżdżają prywatnymi samochodami, o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 Mg, mogą oddać w centrum do 2 m3 odpadów zebranych selektywnie dziennie (kontrolowane są tablice rejestracyjne pojazdów wjeżdżających do centrum). Wobec pojazdów wiedeńskich firm (o tym samym dopuszczalnym tonażu) obowiązuje ograniczenie do 1 m3 na dzień. Dozwolone jest również dostarczanie odpadów pojazdami niezarejestrowanymi w stolicy Austrii, ale w tym wypadku wolno pozostawić maksymalnie 1 m3 odpadów w ciągu dnia.
W centrum istnieje również możliwość oddania odpadów resztkowych, jednak tylko odpłatnie. Wrzucenie do pojemnika 150-litrowego worka z tymi odpadami kosztuje 2 euro.
Jednocześnie mieszkańcy mogą bezpłatnie pobrać w centrum kompost w ilości do 2 m3 (przy zastosowaniu należy zmieszać go z ziemią w proporcji 1:3). Od 2009 r. Wiedeń produkuje również własną ziemię ogrodniczą pod nazwą „Guter Grund”, co w języku niemieckim ma dwa znaczenia: „dobra gleba” i „dobry powód” (np. do selektywnego zbierania bioodpadów). Jest ona sprzedawana w 18- i 40-litrowych workach, w cenie odpowiednio 3 i 5 euro. Ziemia ta zawiera ok. 30% kompostu, pozostałe składniki to humus z kory i odpowiednio przygotowane włókna drewniane. Ziemia ta pozbawiona jest torfu.
Przetwarzanie odpadów
• Doczyszczanie odpadów selektywnie zebranych
Selektywnie zebrane odpady trafiają do namiotu Rinter (zwanego też namiotem MA48). To tutaj niemal wszystkie frakcje odpadów (za wyjątkiem makulatury) są tymczasowo magazynowe przed przekazaniem ich do recyklingu lub do unieszkodliwienia (w przypadku zanieczyszczeń wydzielonych z posegregowanych odpadów). Selektywnie zebrane opakowania z tworzyw sztucznych są poddawane dodatkowemu, automatycznemu sortowaniu.
• Kompostowanie odpadów roślinnych
Wszystkie zebrane na terenie Wiednia bioodpady roślinne (np. odpady ogrodnicze, z parków miejskich), w tym również pochodzące z luźno zabudowanych terenów mieszkalnych (domy jednorodzinne, tu również roślinne odpady z kuchni i mieszkań itp.) trafiają do miejskiej kompostowni. Tam są przetwarzane na wysokiej jakości kompost. W sumie do kompostowni trafia ok. 100 tys. Mg bioodpadów rocznie.
Kompostowanie odbywa się metodą otwartą, która jest najmniej problematyczna i stosunkowo tania, na powierzchni ok. 7 ha. Ze względu na fakt, że kompostowane są wyłącznie odpady roślinne (bowiem nie są zbierane odpady pochodzenia zwierzęcego), nie ma problemów z nieprzyjemnymi zapachami. Rocznie wytwarza się ok. 40 tys. Mg kompostu.
• Fermentacja bioodpadów
Na terenie wiedeńskiej spalarni odpadów komunalnych Pfaffenau znajduje się instalacja do fermentacji bioodpadów, o docelowej mocy przerobowej 34 tys. Mg/rok. Aktualnie przetwarza się tu rocznie ok. 10 tys. Mg bioodpadów z gospodarstw domowych, ok. 2 tys. Mg – z targowisk i ok. 10 tys. Mg – z restauracji, stołówek, w tym również ze szpitali. Odpady organiczne pochodzące z gospodarstw domowych i targowisk mają konsystencją stałą, a z restauracji – ciekłą. Bioodpady stałe są dostarczane do instalacji od poniedziałku do czwartku, a bioreaktor do fermentacji działa w systemie ciągłym. Z kolei bioodpady ciekłe są odbierane od poniedziałku do piątku i kierowane do bioreaktora od piątku do niedzieli.
W instalacji wytwarza się rocznie ok. 2 mln m3 surowego biogazu. Po doczyszczeniu, polegającym na usunięciu H2S, CO2 i pary wodnej, pozostaje ponad 1 mln m3 czystego biogazu, o zawartości metanu równej gazowi ziemnemu. Ten czysty biogaz wprowadzany jest do miejskiej sieci gazowej.
Fot. 2. Po dowiezieniu bioodpady stałe należy przygotować do fermentacji. W pierwszej kolejności są one rozdrabniane i przesiewane.
Aby do minimum ograniczyć emisję odorów podczas wyładunku, pojazdy dowożące odpady stałe wjeżdżają do specjalnej, szczelnej śluzy, w której zawsze są zamknięte jedne drzwi. Po dowiezieniu odpadów stałych należy je przygotować do fermentacji. W pierwszej kolejności odpady są rozdrabniane i przesiewane, a usuwane z nich za pomocą elektromagnesu przedmioty metalowe trafiają do recyklingu. Wydzielona z całego strumienia frakcja o wielkości powyżej 125 mm jest kierowana do spalenia. Natomiast do frakcji drobniejszej (poniżej 125 mm) w mieszalniku dodawana jest woda, w celu uzyskania zawiesiny o zawartości 8% części stałych. Jest ona przepuszczana rurociągiem, a za pomocą siatki oddzielany jest „kożuch”, w którym znajdują się „lekkie” odpady, głównie z tworzyw sztucznych i papieru. Ponadto na piaskowniku usuwana jest też frakcja „ciężka” (np. piasek i kamienie). Tak oczyszczona zawiesina musi być poddana dodatkowemu rozdrobnieniu, aby wielkość cząstek nie przekraczała 12 mm, oraz godzinnej higienizacji w temperaturze 70-75oC.
Bioodpady ciekłe również są mieszane z wodą oraz doczyszczane, a następnie poddawane dodatkowemu rozdrobnieniu i higienizacji. Zawiesina jest krótko magazynowana, po to, by wyrównać przepływ wsadu przed wprowadzeniem go do bioreaktora. Instalacja jest wyposażona w bioreaktor pionowy, do którego bioodpady są podawane z góry. Przebywają w nim 20 dni, przy czym stężenie części stałych wynosi 2,5-3%. Temperatura w reaktorze oscyluje wokół 35°C. Mieszanie jest zapewnione przez podawanie od dołu wytworzonego w bioreaktorze biogazu.
Biogaz poddawany jest dwustopniowemu oczyszczaniu:
• biologicznemu – usuwany jest H2S, tak aby jego zawartość w gazie spalinowym nie przekraczała 150 mg/m3,
• mechanicznemu przy pomocy membran – usuwane są CO2 i H2O, co powoduje wzrost stężenia CH4 z ok. 65 do ok. 99%. Tak oczyszczony gaz jest przekazywany do sieci miejskiej.
W przypadku awarii urządzeń oczyszczających lub odbierających, gaz musi być spalony w pochodni. Pozostałość po fermentacji jest spalana w spalarni rusztowej Pfaffenau. W instalacji nie poddaje się fermentacji trawy, ze względu na mały uzysk biogazu (trawa jest kompostowana).
Wykorzystanie energetyczne
W Wiedniu funkcjonują trzy rusztowe spalarnie odpadów komunalnych. Pierwsza – Spittelau – wyposażona w dwie linie technologiczne, każda z kotłem zintegrowanym z paleniskiem rusztowym, o łącznej przepustowości 250 tys. Mg/rok. Aktualnie instalacja ta jest modernizowana, a zakończenie prac jest planowane na drugą połowę 2015 r. Wówczas jej moce przerobowe wzrosną o ok. 10 tys. Mg rocznie. Druga spalarnia to wspomniana już Pfaffenau, o mocy przerobowej 250 tys. Mg/rok (także dwa kotły rusztowe). Ostatnia instalacja termicznego przekształcania odpadów to Flötzersteig, mogąca w ciągu roku spalić 200 tys. Mg odpadów. Jest to najstarsza z wiedeńskich spalarni, która posiada trzy linie z kotłami rusztowymi. Uzupełnieniem trzech spalarni opartych na technologii rusztowej jest czwarta wyposażona w kocioł fluidalny o wydajności 70 tys. Mg/rok, w której obok odpadów resztkowych spalane są także komunalne osady ściekowe. Zainstalowana jest ona w bliskim sąsiedztwie spalarni Pfaffenau.
Łączna przepustowość wiedeńskich spalarni odpadów komunalnych wynosi ok. 770 tys. Mg/rok. Rocznie spala się w nich ok. 650 tys. Mg odpadów: w tym ok. 500 tys. Mg odpadów zmieszanych (resztkowych) pochodzących z gospodarstw domowych, ok. 120 tys. Mg odpadów z rzemiosła, palnych odpadów budowlanych, odpadów resztkowych (innych niż niebezpieczne) ze szpitali i odpadów z oczyszczania ulic oraz ok. 30 tys. Mg odpadów resztkowych z gmin ościennych (Purkersdorf, Klosterneuburg czy landu Burgenland).
Według aktualnego wiedeńskiego programu zapobiegania powstawaniu odpadów i planu gospodarki odpadami na lata 2013-20181, łączna moc przerobowa wiedeńskich spalarni odpadów komunalnych do 2018 r. ma wzrosnąć do 780 tys. Mg/rok. Tej wielkości będzie w przyszłości odpowiadała ilość odpadów nadających się do energetycznego wykorzystania.
Ponadto Wiedeń posiada cztery kotły fluidalne do spalania 100% powstających w Wiedniu osadów ściekowych (w jednym z nich spalane są również odpowiednio przygotowane odpady resztkowe) oraz dwa piece obrotowe do spalania odpadów niebezpiecznych, w tym medycznych (także spoza miasta). Planowana jest również budowa zakładu fermentacji osadów ściekowych, jednak przefermentowane osady będą w dalszym ciągu spalane. Wytworzonym w procesie fermentacji gazem zasilane będą generatory prądotwórcze z odzyskiem ciepła, co zapewni jego energetyczne wykorzystanie.
Co roku MA48 zbiera ok. 500 tys. Mg odpadów zmieszanych (resztkowych), pochodzących z gospodarstw domowych. Od jesieni 2008 r. cały ten strumień trafia do zakładów ich termicznego przekształcania. Dzięki przestrzeganiu najbardziej rygorystycznych standardów ochrony środowiska (zawartości objętych kontrolą substancji w spalinach nie przekraczają 10% dozwolonych limitów), wynikiem procesu jest czysta energia cieplna, stosowana w systemach ogrzewania i chłodzenia, a także energia elektryczna. Spalarnie w Wiedniu generują ponad 1,2 mln MWh ciepła, ok. 81 tys. MWh energii elektrycznej i 38 tys. MWh energii na potrzeby centralnych systemów chłodzenia.
Pozostałości po spalaniu odpadów (żużel, popiół oraz pył z elektrofiltrów) scalane są przez dodatek cementu i kruszywa, a następnie składowane jako lekki beton na miejskim składowisku. Powstający w procesie oczyszczania spalin ze związków siarki gips jest wykorzystywany jako materiał budowlany, a placek filtracyjny (pozostałość z procesu oczyszczania wody po płukaniu spalin) jest składowany jako odpad niebezpieczny.
Centrum logistyczne odpadów
Ze względu na konieczne coroczne przeglądy poszczególnych spalarni, na wypadek nieprzewidzianych ich awarii (składowanie nieprzerobionych odpadów komunalnych jest w Austrii absolutnie zabronione), a także w celu wyrównania ilości odpadów jako wsadu do instalacji termicznego ich przekształcania (ilość powstających odpadów podlega wahaniom w skali roku, a spalarnie potrzebują wyrównanego ilościowo wsadu), zrodziła się potrzeba tymczasowego magazynowania części odpadów. W tym celu utworzono centrum logistyczne, o przepustowości ok. 120 tys. Mg/rok, w którym odpady resztkowe są przygotowywane do spalenia na złożu fluidalnym oraz do magazynowania przed spaleniem w kotłach rusztowych (samo magazynowanie ma miejsce również w centrum logistycznym). Odpady są dostarczane do centrum od poniedziałku do piątku, a przetwarzane przez cały tydzień.
Fot. 3. W centrum logistycznym odpady są wyładowywane do bunkrów o pojemności ok. 6 tys. Mg. Ich pojemność zapewnia wstępne magazynowanie odpadów przez trzy dni.
Odpady są wyładowywane do bunkrów o pojemności ok. 6 tys. Mg. Ich pojemność zapewnia wstępne magazynowanie odpadów przez trzy dni. Następnie odpady są przenoszone chwytakami do rozdrabniarki, skąd trafiają na taśmociągi, po czym na sitach są rozdzielane na trzy frakcje:
• frakcja 0-125 mm (dziennie powstaje jej średnio ok. 700 Mg – ok. 58% strumienia), która jest rozdrabniana i przesyłana zabudowanym taśmociągiem do znajdującej się po drugiej stronie ulicy spalarni fluidalnej; zawiera ona najwięcej materii organicznej i wody, co powoduje, że powinna być jak najszybciej spalona (m.in. ze względów higienicznych i odorowych),
• frakcja 125-250 mm (dziennie powstaje jej średnio ok. 400 Mg – ok. 33%), która przechodzi najpierw przez elektromagnes i następnie jest prasowana i belowana (bele o objętości ok. 1 m3), po czym jest kierowana na plac magazynowy, na którym bele są układane w piramidy – 10 warstw (obecnie prowadzone są próby budowania stosów 11-warstwowych); frakcja ta najlepiej nadaje się do magazynowania, gdyż można ją sprasować i nie zawiera ona odpadów organicznych; dozwolony czas magazynowania wynosi trzy lata; odpady są rozdzielane proporcjonalnie pomiędzy trzy spalarnie rusztowe wg zasady „first in, first out” (‘pierwsze przyszło, pierwsze wyszło’ – reguła ta wymaga, aby jednostki ładunkowe, które zostały dostarczone najwcześniej, były wydawane jako pierwsze – przyp. red.),
• frakcja ponad 250 mm (dziennie powstaje jej średnio ok. 100 Mg – ok. 8%) jest kierowana bezpośrednio do jednej ze spalarni rusztowych.
Fot. 4. W logistycznym centrum frakcja 125-250 mm jest prasowana i belowana, po czym trafia na plac magazynowy, na którym bele są układane w piramidy – 10 warstw.
Centrum logistyczne odpadów, jedno z centrów selektywnego zbierania odpadów, instalacja do fermentacji bioodpadów, spalarnia fluidalna, spalarnia rusztowa Pfaffenau, oczyszczalnia ścieków, spalarnie osadów ściekowych i odpadów niebezpiecznych znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie. Całość znana jest również pod nazwą „Wiedeńskie Centrum Ochrony Środowiska”.
Składowanie odpadów
Jak już wspomniano, zbierane w Wiedniu odpady komunalne – poza odpadami zawierającymi azbest (ok. 350 Mg rocznie) – nie są kierowane do składowania.
Na położonym w znajdującej się na północnym wschodzie miasta 22. Dzielnicy Wiednia składowisku miejskim „Rautenweg” składowane są wyłącznie inne niż niebezpieczne pozostałości po spaleniu odpadów komunalnych (po uprzednim usunięciu z nich metali). Rocznie składowanych jest ok. 170 tys. Mg tych odpadów – żużle są składowane bezpośrednio, a popioły po scaleniu za pomocą dodatku cementu i części żużla.
Popioły ze spalania odpadów niebezpiecznych oraz placek filtracyjny są kierowane na składowiska odpadów niebezpiecznych.
W Wiedniu uważa się, że gospodarka odpadami komunalnymi powinna być pod pełną kontrolą miasta (podobnie jak zaopatrzenie w wodę czy oczyszczanie ścieków), gdyż są to usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym. Za klucz do sukcesu uznaje się posiadanie wystarczającej ilości środków finansowych oraz chęć inwestowania w ochronę środowiska (a nie przeznaczanie środków z gospodarki odpadami na inne cele). Wspomniane środki finansowe powinny być pozyskiwane od wszystkich wytwórców odpadów – w formie opłaty uzależnionej od ilości wytwarzanych odpadów. Gdy wszyscy wytwórcy odpadów płacą, to w konsekwencji opłaty te są niższe niż gdyby płacić mieli tylko niektórzy. Opłaty powinny być pobierane przez Miasto, gdyż ma ono odpowiednie instrumenty do egzekwowania tych opłat w sposób efektywny ekonomicznie.
Kontrola Miasta, oczywiście, nie stoi na przeszkodzie zlecaniu niektórych usług (np. odbierania odpadów) firmom prywatnym w drodze przetargu. Najważniejszym jest jednak (obojętne, czego dotyczy zamówienie), aby firma otrzymywała pieniądze od miasta, a nie bezpośrednio od obywateli. Kto płaci, ten ustala reguły, pod warunkiem, że może je wyegzekwować. To może zrobić Miasto, a nie mogą poszczególni obywatele.
Źródło:
1. www.wien.gv.at/umwelt/ma48/beratung/umweltschutz/awk.html#awp (dostęp: 24.02.2015).
O gospodarce odpadami w Wiedniu można przeczytać na stronie internetowej: https://www.wien.gv.at/umwelt/ma48/service/publikationen/index.html
