Ewidencja odpadów

Ewidencja odpadów – zmiany w wyniku nowelizacji ustawy o odpadach

20 grudnia 2017 r. Prezydent RP podpisał Ustawę z 24 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2017 r. poz. 2422). Weszła ona w życie 5 stycznia br., jednak część regulacji – związana z ewidencją odpadów przy pomocy bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO) – zacznie obowiązywać 1 stycznia 2020 r.

Są to zmiany najistotniejsze i – jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy – mają na celu ściślejszą kontrolę przekazywania odpadów, a w szczególności odpadów komunalnych odbieranych od właścicieli nieruchomości.

Ewidencja odpadów – nowe dokumenty

W ramach dokonanej nowelizacji, w pierwszej kolejności poszerzono katalog dokumentów, w oparciu o które prowadzi się ewidencję odpadów. Wprowadzono tzw. karty przekazania odpadów komunalnych (KPOK). Mają one być stosowane w przypadku podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, posiadacza odpadów prowadzącego zbieranie lub przetwarzanie odpadów komunalnych oraz transportującego odpady komunalne. Ministerstwo Środowiska doprecyzowało, że podmioty upoważnione do prowadzenia KPOK-ów nie będą sporządzały dodatkowo funkcjonujących obecnie kart przekazania odpadów (KPO).

Uszczegółowiono także treść tych dokumentów (KPO i KPOK). Powinny one zawierać również informacje dotyczące masy oraz kodu i nazwy rodzajów odpadów. W toku konsultacji społecznych dostrzeżono kilka problemów praktycznych, np. czy KPOK-i będą obejmowały wyłącznie odpady o kodach z grupy 20. czy także część odpadów oznaczonych kodem z grupy 15.

Najwięcej kontrowersji wzbudził proponowany art. 67 ust. 3 oraz 4a-4c. W myśl tych przepisów, KPO dodatkowo będzie zawierał następujące informacje:

  1. datę i godzinę rozpoczęcia transportu odpadów do następnego posiadacza odpadów oraz
  2. datę i godzinę przejęcia odpadów przez następnego posiadacza odpadów.

Utrudnienia dla przedsiębiorców

Wiele instytucji wskazywało, iż obowiązek podawania daty i godziny rozpoczęcia oraz dostarczenia transportu będzie dla przedsiębiorców, którzy wytwarzają inne odpady niż komunalne, dodatkowym wymogiem utrudniającym działalność gospodarczą. Co więcej, będzie on generował dodatkowe koszty. Wskazywano, że zachowania „patologiczne” obserwuje się w obszarze odbioru odpadów komunalnych, stąd nałożenie obowiązku na podmioty gospodarcze jest niezasadne.

Rzeczywiście, z uzasadnienia do projektu wynika, że w obszarze odbioru odpadów komunalnych daje się zauważyć tzw. szarą strefę, jednak – jak wyjaśniło Ministerstwo Środowiska w piśmie odnoszącym się do uwag – „proponowane przepisy mają na celu umożliwienie wprowadzenia danych dotyczących przekazanych strumieni odpadów w czasie zbliżonym do rzeczywistego. Ma to na celu umożliwienie bieżącej kontroli nad przemieszczaniem strumieni odpadów a tym samym pomoc w walce z szarą strefą”. Praktyka pokaże, czy rzeczywiście taki zabieg przyczyni się do pozytywnych zmian.

Towarzystwo Gospodarcze Polskie Elektrownie zaproponowało, by kierowca pojazdu mógł dysponować KPO bądź alternatywnie dokumentem wagowym, który posiada każdy kierowca. Tę propozycję jednak odrzucono.

Karta przekazania odpadów komunalnych, ponad informacje podstawowe, będzie zawierała:

  1. nazwę gminy, z terenu której odpady komunalne są odbierane od właścicieli nieruchomości,
  2. obszar gminy, z terenu której odpady komunalne są odbierane od właścicieli nieruchomości,
  3. datę i godzinę rozpoczęcia i zakończenia odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości,
  4. datę i godzinę rozpoczęcia transportu odpadów komunalnych do następnego posiadacza odpadów oraz
  5. datę i godzinę przejęcia odpadów komunalnych przez następnego posiadacza odpadów albo datę i godzinę ich przekazania do stacji przeładunkowej, miejsca zbierania lub miejsca przetwarzania odpadów komunalnych, prowadzonych przez podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości.

Bardzo duże zmiany dotknęły również art. 69 ustawy o odpadach. Zgodnie z tym przepisem, kartę przekazania odpadów sporządza posiadacz odpadów, który przekazuje odpady do następnego posiadacza odpadów albo do prowadzonych przez siebie miejsc zbierania odpadów lub miejsc ich przetwarzania, przed rozpoczęciem ich transportu. Dodano również ust. 1a, wedle którego kierujący środkiem transportu, którym są transportowane odpady, jest obowiązany posiadać w trakcie transportu potwierdzenie wygenerowane z BDO, umożliwiające weryfikację informacji zawartych w KPO ze stanem rzeczywistym. Z kolei w efekcie nowelizacji ust. 3, posiadacz odpadów, który przejmuje odpady od innego posiadacza odpadów, niezwłocznie, każdorazowo po przejęciu tych odpadów, jest obowiązany potwierdzić w BDO przejęcie odpadów oraz dodać w niej informacje o ich masie, jeżeli jest ona inna niż masa podana przez posiadacza, który przekazał odpady, a także informacje o dacie i godzinie przejęcia odpadów.

Najwięcej kontrowersji wzbudziło zniesienie możliwość sporządzenia zbiorczej karty przekazania odpadów obejmujących odpady określonego rodzaju przekazywane łącznie w okresie miesiąca kalendarzowego.

W toku konsultacji społecznych, Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa podniosła, że zmiany związane ze zniesieniem zbiorczej KPO oraz z uszczegółowieniem informacji w niej zawartych, „bardzo skomplikują przekazywanie odpadów w przypadkach masowego transportu odpadów z wykorzystaniem licznych środków transportu, np. transport odpadów wydobywczych”. Dla tych odpadów proponowano pozostawienia zbiorczych miesięcznych KPO.

Ponadto zwrócono uwagę, że zmiany dotyczące ewidencji odpadów spowodują znaczny wzrost ilości wypełnianych KPO i utrudnią prowadzenie działalności w zakresie przetwarzania odpadów. Obowiązek przechowywania dokumentów ewidencyjnych przez pięć lat dodatkowo „zwiększy obciążenie przemysłu i wprowadzi chaos”. Organizacje podniosły wątpliwość, co w sytuacji, gdy transportujący odpady nie posiada przy sobie KPO – czy wtedy odbiorca powinien odmówić przyjęcia odpadu, czy też przyjąć i narazić się na kary grzywny?

Informatyzacja i ewidencja odpadów

Zgodnie z projektem, w przyszłości cała ewidencja odpadów będzie prowadzona w systemie teleinformatycznym, umożliwiającym podpisanie dokumentów za pomocą kwalifikowanego podpisu elektronicznego albo podpisu potwierdzonego profilem zaufanym ePUAP. Karty przekazania odpadów i karty przekazania odpadów komunalnych będą sporządzanie przez wprowadzenie informacji do Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami. Wzory tych dokumentów zostaną określone w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw środowiska. Zatem cała ewidencja odpadów ma być zelektronizowana, prowadzona z wykorzystaniem BDO, a papierowe dokumenty mają z czasem zostać zniesione.

W procesie konsultacji społecznych wskazano na szereg wątpliwości związanych z funkcjonowaniem tego sytemu w praktyce. Ogólnopolska Izba Gospodarcza Recyklingu podniosła, że „w systemie BDO godziny i daty będą musiały być zbieżne z przekazaniem przez dotychczasowego i odbiorem przez następnego posiadacza”. Dostrzeżono niejasność, kto potwierdzi godziny przekazania przy transporcie odpadów poza granicę państwa.
Zwrócono uwagę, że wprowadzenie obowiązku sporządzania KPO za pośrednictwem BDO nie zostało poprzedzone żadną analizą, ile kart dziennie może zostać wprowadzonych do bazy, stąd ewentualne możliwe zawieszenie lub brak jej funkcjonalności spowoduje całkowite zablokowanie możliwości przekazywania odpadów znacznej liczbie polskich przedsiębiorców.

Zmieniono również art. 180, zgodnie z którym „kto wbrew obowiązkowi nie prowadzi ewidencji odpadów albo prowadzi tę ewidencję w sposób nieterminowy lub niezgodnie ze stanem rzeczywistym, podlega karze grzywny”. Obecnie karze grzywny będzie podlegał ten, kto nie dopełnia ciążących na nim obowiązków w zakresie posiadania w trakcie transportu odpadów potwierdzenia wygenerowanego z BDO.

Vacatio legis

Omówione przepisy mają wejść w życie z początkiem 2020 r., zatem jest jeszcze trochę czasu, by przygotować się do zmian. Minister Środowiska nie wydał jeszcze stosownych rozporządzeń wykonawczych, określających wzory dokumentów.

Niewątpliwie nowelizację można uznać za rewolucję w zakresie elektronizacji i kontroli dokumentów ewidencji odpadów. Jej zasadniczym celem jest zwiększenie kontroli nad przemieszczaniem odpadów, by zapobiegać negatywnym zjawiskom w tym obszarze, a tym samym chronić środowisko. Rodzi się jednak pytanie, jak te zmiany będą funkcjonowały w praktyce. Ministerstwo Środowiska znacznej części uwag podniesionych w toku konsultacji społecznych nie uwzględniło, choć – patrząc od strony praktycznej – z całą pewnością ułatwiałyby one procedury związane z dokumentowaniem przekazywania odpadów.

fot. sozosfera.pl

Tomasz Miś

Tomasz Miś

radca prawny, Kancelaria Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.
e-mail: tomasz.mis@sdzlegal.pl

Izabella Sobieraj

Izabella Sobieraj

prawnik, Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.
izabella.sobieraj@sdzlegal.pl

reklama

partner portalu

reklama

reklama

reklama

reklama

 

reklama

partner medialny

partner medialny

partner medialny