Efektywność PSZOK-ów

Analiza wybranych PSZOK-ów pod względem efektywności

Analizie poddano 17 PSZOK-ów w różnych lokalizacjach. Informację uzyskano od podmiotów zarządzających (autor składa podziękowania za przygotowanie danych przez poszczególne firmy i instytucje). Z uwagi na to, że analiza nie obejmuje próby statystycznie dużej, niniejsze wnioski należy traktować jako ogólne trendy.

Poniżej przedstawiono podstawowe dane analizowanych obiektów.

Lokalizacja Mk Mg kg/Mk wejść wejść/Mk uwagi
miasto Kłodzko 27500 78 2,8  bd bd PSZOK wspólny
poza miastem
gmina Kłodzko 17000 17 1,0  bd  bd
miasto Świdnica 59000 292 5,0  bd  bd PSZOK wspólny część przemysłowa
gmina Świdnica 17000 137 8,1  bd  bd
miasto Żnin 14000 216 15,4  bd  bd PSZOK wspólny
centrum
gmina Żnin 24000 142 5,9  bd  bd
miasto Kluczbork 39000 628 16,1 1661 4,3% przy RIPOK
gmina Kobierzyce 20000 28 1,4 1419 7,1% poza centrum
miasto Oleśnica 37000 926 25,0 7973 21,5% centrum
miasto Stalowa Wola 62000 2496 40,3 24960 40,3% centrum
miasto Stalowa Wola 62000 808 13,0 14300 23,1% przy RIPOK
miasto Wrocław 638000  bd bd 14300 2,2% centrum
miasto Wrocław 638000  bd bd 23211 3,6% przy RIPOK
miasto Sieradz 43000 1211 28,2 9188 21,4% część przemysłowa
Suchy Las 710000 (ZM GOAP) 7771 19,8 11800 4,5% przy RIPOK
Poznań, ul. 28 Czerwca 1956 r. 2996 8000 centrum, część przemysłowa
Poznań, ul. Wrzesińska 2476 9800 centrum, część przemysłowa
Oborniki 240 1273 centrum, część przemysłowa
Bolechowo 226 249 część przemysłowa
Buk 304 980 centrum, część przemysłowa

Efektywność PSZOK-ów

Efektywność PSZOK-a oceniono, w pierwszym rzędzie, pod względem wagi dostarczonych odpadów w przeliczeniu na liczbę obsługiwanych mieszkańców. Najlepsze wyniki (20-53 kg/osobę) uzyskano w Stalowej Woli, Oleśnicy, Sieradzu i w Związku Międzygminnym „Gospodarka Odpadami Aglomeracji Poznańskiej” (ZM GOAP). Do wysokiej efektywności tych miejsc przyczyniły się dogodna lokalizacja oraz dobra kampania informacyjna.

Liczba wjazdów (wejść) na obiekt odpowiada ponad 63% mieszkańców miasta Stalowa Wola (tj. dwukrotne odwiedziny w ciągu roku przez statystyczną rodzinę) i ponad 21% mieszkańców Sieradza i Oleśnicy. Znacznie gorsze wyniki uzyskano dla gmin wiejskich, PSZOK-ów zlokalizowanych poza centrum (lub poza innymi dogodnymi dla mieszkańców lokalizacjami) oraz dla dużego miasta o małej liczbie punktów, gdzie jedynie co 15-20 mieszkaniec odwiedził punkt zbiórki.

Efektywność punktów selektywnej zbiórki pod względem lokalizacji przeanalizowano dla trzech rejonów, w których występują dwa obiekty, w tym jeden w centrum, a drugi poza nim. Analiza wykazała bardzo dużą zależność pomiędzy lokalizacjami. W miejscach dogodnych dla mieszkańców efektywność PSZOK-ów wzrasta kilka, a nawet kilkadziesiąt razy. Poniżej przedstawiono zależności dla wybranych przykładów (Stalowa Wola, Wrocław i Oleśnica).

Efektywność PSZOK-ów

Rys. 1. Liczba wejść/wjazdów na PSZOK w 2 lokalizacjach dla 3 wybranych miejscowości w 2017 r. (dane Użytkowników)

 

Liczba wjazdów i ilość przyjętych na PSZOK odpadów zależy nie tylko od lokalizacji, ale również od właściwej kampanii informacyjno-edukacyjnej, atrakcyjności obiektu i wielu innych czynników. Każdego roku obserwuje się zwiększenie zainteresowania mieszkańców punktem, jeśli prawidłowo on funkcjonuje. Poniżej zamieszczono dane o PSZOK-u w Sieradzu, gdzie w latach 2001-2017 odnotowano wzrost efektywności tego miejsca o 30-40% skali rok do roku.

efektywność PSZOK-ów

Rys. 2. Ilości przyjętych odpadów na PSZOK w Sieradzu w latach 2011-2017 w Mg/rok (dane Użytkownika)

 

Podobny trend zaobserwowano w Stalowej Woli. Uruchomienie kolejnego punktu pozwoliło dodatkowo zwiększyć ilość zbieranych w systemie odpadów. Tamtejsze PSZOK-i, administrowane przez Miejski Zakład Komunalny, są jednymi z „rekordzistów” zbierania odpadów w systemie donoszenia, już ok. 20% wytwarzanych odpadów odbieranych jest w tych punktach.

analiza efektywności PSZOK-ów

Rys. 3. Ilości przyjętych odpadów na PSZOK-ach w Stalowej Woli w latach 2011-2017 w Mg/rok (dane Użytkownika)

 

Analizie poddano średnią wagę jednego wjazdu (wejścia) na PSZOK dla wybranych obiektów. W oparciu o zgromadzone dane można stwierdzić, że występuje znaczące zróżnicowanie dla poszczególnych lokalizacji. Wartości wahają się od 20 kg do ponad 400 kg na jeden wjazd. Nie ma bezpośredniej zależności w zakresie punktów zlokalizowanych na terenach wiejskich i miejskich, poza centrum i położonych centralnie. Waga zależy od rodzaju dostarczanych odpadów (np. ilości odpadów budowlanych i rozbiórkowych o wyższej masie). Największe znaczenie ma jednak dostępność dla podmiotów komunalnych, które jednorazowo przywożą większe ilości odpadów (np. w jednym z PSZOK-ów wjazdy na obiekt podmiotów gminnych stanowiły 13% wszystkich odwiedzin, ale wagowo przekazały blisko 52% odpadów). Generalnie w mniejszych obiektach, na terenach wiejskich obserwuje się wartości niższe, natomiast dla miast – większe (ponad 100 kg/wjazd).

Największy odsetek odpadów (wagowo) przywożonych do PSZOK-ów stanowią odpady budowlane i remontowe. W poszczególnych lokalizacjach ilość tych odpadów wahała się od 18 do 72%, a średnio wyniosła 48%. Drugą frakcję pod względem wagowym stanowią odpady biodegradowalne, głównie odpady zielone, o średnim udziale ponad 15% (max 48%). Kolejną grupą, wzrastającą corocznie, są odpady wielkogabarytowe, o średnim udziale blisko 14% (max 34%). Surowce wtórne stanowią średnio 9% przywożonych do PSZOK-ów odpadów. Z pozostałych odpadów główne grupy to zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, odpady problemowe oraz opony. Wartości procentowe udziału poszczególnych frakcji dla wybranych 17 PSZOK-ów przedstawia poniższy wykres.

analiza efektywności PSZOK-ów

Objaśnienia: pozostałe obejmują ZSEiE, opony, odpady problemowe i inne, PTSM – surowce wtórne, gabaryt – odpady wielkogabarytowe, BiR – odpady budowlane i remontowe, BIO – odpady biodegradowalne

Rys. 4. Udział wybranych frakcji odpadów przywożonych do PSZOK-ów w 2017 r. (dane Użytkowników)

Niektórzy zarządzający prowadzili rejestr wejść (wjazdów) na PSZOK. Na podstawie rozkładu danych można zobserwować pewne tedencje. Najwięcej wejść obserwuje się od marca do października, z maksimum przypadającym na miesiące od maja do sierpnia. Najrzadziej mieszkańcy korzystają z punktów w miesiącach zimowych, zwłaszcza w styczniu i lutym. Poniżej przedstawiono średni rozkład odwiedzin w poszczególnych miesiącach dla wybranych ośmiu lokalizacji (Stalowa Wola x2, Oleśnica, Wrocław x2, Sieradz, Kobierzyce, Kluczbork).

Analiza efektywności PSZOK-ów

Rys. 5. Procentowy rozkład wjazdów/wejść na PSZOK w poszczególnych miesiącach, dla wybranych lokalizacji (dane Użytkowników)

W większości poddanych analizie lokalizacji wejścia w sobotę stanowiły od 20 do 52% wizyt w tygodniu. Najmniej wjazdów odnotowuje się w środę. Poniżej zestawiono szczegółowe dane dla PSZOK-a w Sieradzu.

efektywność PSZOK-ów

Rys. 6. Procentowy rozkład wjazdów/wejść na PSZOK w poszczególnych dniach tygodnia – PSZOK Sieradz (dane Użytkownika)

Analizując dane miesięczne i dobowe, można wnioskować, że większą efektywność uzyska się przy otwarciu punktu w sobotę (nawet kosztem środy) oraz wydłużeniem funkcjonowania w okresie od wiosny do jesieni.

Wyniki analizy PSZOK-ów – podsumowanie

  • PSZOK-i zlokalizowane w centrum i przy centrach handlowych są najchętniej odwiedzane przez mieszkańców. Najlepsze obiekty odwiedzane są przez ponad 60% mieszkańców (średnio statystyczna rodzina odwiedza PSZOK dwa razy w roku) i osiągają ponad 50 kg odpadów na osobę rocznie (20% wytwarzanych odpadów komunalnych).
  • Lokalizacje na peryferiach (w przemysłowej części miasta, przy RIPOK-ach, składowiskach) pełnią ważną funkcję uzupełniającą i podnoszą efektywność systemu.
  • Istotny jest stały kontakt z mieszkańcami i kampanie informacyjne, o czym świadczy możliwość wzrostu ilości zbieranych odpadów w kolejnych latach.
  • Najwięcej wjazdów notuje się w okresie letnim, a w sobotę obserwuje się do 40% wejść więcej niż średnio (najmniej w środę).
  • W strukturze dostarczanych odpadów występuje zróżnicowanie związane z lokalizacją, sposobem zbiórki odpadów zielonych oraz dostępnością PSZOK-u dla podmiotów gminnych (np. spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe). Podobna zależność związana jest z masą pojedynczego wjazdu na PSZOK.
  • Średnio przyjmowanych jest ponad 48% odpadów budowlanych i rozbiórkowych, ponad 15% odpadów zielonych, 14% odpadów wielkogabarytowych i 9% surowców wtórnych.
Artykuł, wraz z tekstem pt. „Budowa i modernizacja PSZOK-ów” stanowi poszerzoną i uzupełnioną wersję referatu wygłoszonego na 8. Ogólnopolskiej Konferencji PSZOK – efektywność i funkcjonalność „Kryteria wpływające na efektywność PSZOK”, EKORUM, Poznań 13-14 marca 2018 r.

fot. na otwarcie sozosfera.pl

partner portalu

reklama

reklama

reklama

reklama

 

reklama

partner medialny