Destrukt asfaltowy

Destrukt asfaltowy – odpad czy pełnowartościowy materiał?

Remonty dróg, często związane są z frezowaniem nawierzchni, czyli z usunięciem wierzchniej warstwy asfaltu. Metoda ta pozwala na ograniczenie czasu wyłączenia z ruchu odcinka drogi lub ulicy i zmniejszenie uciążliwości związanych z prowadzonymi pracami. Jest bowiem o wiele szybsza. Zresztą usunięcie asfaltu może być związane nie tylko z remontem drogi, ale także z jej modernizacją.

Materiałem powstającym podczas frezowania dróg jest destrukt asfaltowy. Może on zostać w pełni wykorzystany do utwardzenia, np. drogi gminnej czy pobocza, jednak co ciekawe – niekiedy organy ochrony środowiska błędnie kwalifikują destrukt jako odpad, pomimo faktycznych okoliczności, które uzasadniają, że nie powinien być on traktowany jak odpad.

Odpad z punktu widzenia definicji legalnej…

Zgodnie z definicją legalną, zawartą w Ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (DzU z 2019 r. poz. 701), przez odpad rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Jak widać, definicja ta ma bardzo szeroki zakres, w związku z czym, to czy dana substancja (przedmiot) jest odpadem, zależy w dużej mierze od osoby posiadającej tę substancję (przedmiot). Ustawodawca pozostawił w tym zakresie swobodę decydowania posiadaczowi, kładąc nacisk na wolę tej osoby. Substancja (przedmiot), która dla jednej osoby może okazać się niezdatna do dalszego użytku i której zdecyduje się pozbyć – dla drugiej osoby, może okazać się wartościowym surowcem, który zostanie w pełni wykorzystany. Już samo słowo „pozbyć się” może sprawić trudności w interpretacji.

W wyroku z 16 września 2015 r. (sygn. akt II OSK 2920/13) Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) orzekł, że: „O kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka pozbycia się, mogącego być działaniem faktycznym, zamierzonym lub nakazanym. Przesłankę tę można więc stwierdzić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza przedmiotu (substancji), z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiarów jaki mu przyświecał w stosunku do tego przedmiotu. Nie chodzi tu przy tym o utratę kontroli nad przedmiotem, lecz zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał on się nadawać, zwłaszcza gdy zmiana ta może spowodować negatywne następstwa dla człowieka lub środowiska.”.

Ważna wola posiadacza przedmiotu

Z wyroku NSA wywnioskować można, że jednym z najważniejszych elementów przy interpretacji pojęcia „pozbyć się” jest właśnie wola posiadacza. Jednak nie można zapominać, że należy rozważyć także istniejące na gruncie konkretnej sprawy okoliczności. Nie bez znaczenia jest bowiem dalsze użytkowanie substancji (przedmiotu), tj. ewentualna zmiana jego przeznaczenia na odmienne od zagospodarowania standardowego bądź możliwe negatywne oddziaływanie na środowisko. Podobne wnioski można znaleźć także w innych orzeczeniach NSA. Podtrzymano w nich stanowisko, iż zarówno wola posiadacza substancji (przedmiotu), jak i okoliczności związane z realnym postępowaniem posiadacza oraz dalsze wykorzystanie są niepodważalnymi przesłankami do tego, w jaki sposób interpretować omawiane pojęcie.

Destrukt asfaltowy (nie posiada definicji ustawowej) jest mieszanką mineralno-asfaltową, którą uzyskuje się w wyniku frezowania warstw asfaltowych, rozkruszenia płyt wyciętych z nawierzchni asfaltowej, brył uzyskiwanych z płyt oraz z mieszanki mineralno-asfaltowej odrzuconej lub będącej nadwyżką produkcji. Z racji tego, że destrukt powstaje w trakcie frezowania dróg (przy czym można stwierdzić, że powstaje w sposób przypadkowy i niecelowy, bowiem firma frezująca starą nawierzchnię nie robi tego po to, by uzyskać destrukt) często kwalifikuje się go jako odpad. Nadaje się mu przy tym kod: 17 03 01* (asfalt zawierający smołę) lub 17 03 02 (asfalt inny niż wymieniony w 17 03 01). Jednak warto zwrócić uwagę, że fakt zakwalifikowania destruktu asfaltowego jako odpad nie stoi w sprzeczności z jego dalszym wykorzystaniem.

Co, jeżeli destruktowi asfaltowemu zostanie przypisany kod odpadu?

Mając na uwadze powyższe, nie sposób stwierdzić, że sama okoliczność możliwości nadania substancji (przedmiotowi) kodu odpadowego oznacza, że faktycznie jest ona odpadem. Takie wątpliwości pojawiają się także w przypadku destruktu asfaltowego.

W wyroku z 2 października 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (WSA) orzekł (sygn. akt IV SA/Wa 1587/15), że: „Biorąc pod uwagę zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach definicję „odpadów” nie sposób uznać, aby wykorzystany przy budowie drogi destrukt asfaltowy był odpadem, pomimo iż formalnie został ujęty w klasyfikacji odpadów jako odpad o kodzie 17 03 02. Aby można było uznać daną substancję za odpad konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek, tj.: (a) winna ona przynależeć do jednej z kategorii wskazanej w załączniku nr 1 do ustawy o odpadach (b) podmiot będący w jej posiadaniu winien faktycznie pozbyć się takiej substancji (przedmiotu) bądź mieć wolę (albo obowiązek) pozbycia.”.

Powyższy wyrok uzasadnia więc wątpliwości, co do jednoznacznego stwierdzenia, że destrukt jest odpadem. Obiektywne stwierdzenie w przedmiocie zakwalifikowania danej substancji (przedmiotu) jako odpadu, zależy od konkretnego stanu faktycznego – trzeba więc ustalić rzeczywiste postępowanie posiadacza i kierować się tym jaka jest jego wola.

W tym samym wyroku, WSA w Warszawie orzekł, iż: „Sklasyfikowanie destruktu asfaltowego jako odpadu nie stoi w sprzeczności z jego dalszym wykorzystaniem; destrukt asfaltowy jako pełnowartościowy produkt jest bowiem wykorzystywany jako dodatek do mieszanek mineralno-asfaltowych.” co także jednoznacznie pokazuje, że sama klasyfikacja i przypisanie kodu nie oznacza, że dana substancja (przedmiot) jest odpadem.

Podobne stanowisko przedstawił Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2011 r. (sygn. akt IV SA/Po 1550/11). Sąd orzekł w nim, że kluczowym elementem definicji „odpadu” jest pojęcie pozbycia się. WSA w tym samym wyroku rozstrzygnął, iż: „Oznacza to, że wspólnotowa regulacja prawna dotycząca gospodarki odpadami posługuje się pojęciem >>odpady<< w znaczeniu subiektywnym (a nie obiektywnym), skoro >>odpadem<< jest w zasadzie każda substancja lub przedmiot, jeżeli posiadacz je >>usuwa, zamierza usunąć lub jest obowiązany usunąć<<”.

Co na to Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej?

W swoim orzeczeniu WSA w Warszawie (sygn. akt IV SA/Po 1550/11) przywołał wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) – wówczas Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości – w sprawie C – 194/05. W wyroku tym stwierdzono, iż: „Zakwalifikowanie substancji lub przedmiotu jako odpadu w rozumieniu art. 1 lit. a dyrektywy 75/442 w sprawie odpadów, zmienionej dyrektywą 91/156, wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia pojęcia usuwać. Pojęcia te należy interpretować nie tylko w świetle celu dyrektywy, którym zgodnie z motywem trzecim jest ochrona zdrowia ludzi i środowiska przed szkodliwymi skutkami spowodowanymi przez zbieranie, transport, unieszkodliwianie, magazynowanie oraz składowanie odpadów, ale również w świetle art. 174 ust. 2 WE, który stanowi, że polityka Wspólnoty w dziedzinie środowiska naturalnego stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i że opiera się ona na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego.

Wynika stąd, że pojęcia te, a co za tym idzie pojęcie odpady nie mogą być interpretowane w sposób zawężający. Fakt, że dana substancja jest rzeczywiście odpadem w rozumieniu art. 1 lit a dyrektywy 75/442 w sprawie odpadów, zmienionej dyrektywą 91/156, winien być potwierdzony w świetle wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem celu tej dyrektywy i jej skuteczności, która nie może zostać podważona.”.

Zarówno więc na gruncie ustawodawstwa polskiego, jak i europejskiego pojęcie odpadu należy rozumieć w sposób szeroki i zależny przede wszystkim od woli posiadacza danej substancji (przedmiotu). Zakwalifikowanie destruktu asfaltowego jako odpadu na podstawie wyłącznie przypisania mu kodu odpadowego jest więc bezpodstawne.

Destrukt asfaltowy – wtórne wykorzystanie

Utwardzenie drogi czy pobocza destruktem asfaltowym jest niczym innym niż ponownym wykorzystaniem materiału. Wiążą się z tym skutki w postaci nie tylko oszczędności ekonomicznych, ale – i co ważniejsze – ochrony środowiska. Wykorzystując destrukt powtórnie, nie produkujemy bowiem niczego nowego, a wykorzystujemy to co już mamy. Mając na uwadze powyższe, należałoby stwierdzić, że ponowne wykorzystanie materiału wpisuje się w ogólne cele ustawy o odpadach. W myśl bowiem art. 1 ustawy o odpadach, niniejszy akt ma celu m.in. ochronę środowiska, życia i zdrowia ludzi. Chodzi zatem o to by zmniejszyć negatywny wpływ wytwarzania odpadów na środowisko oraz ludzi.

To co z tym destruktem?

Pomimo szerokiego wykorzystania destruktu asfaltowego w innych krajach, w Polsce zastosowanie destruktu nie jest zbyt popularne. Może tak być z powodu okoliczności w jakich destrukt powstaje, a może zwyczajnie nie jesteśmy jeszcze odpowiednio zaznajomieni z możliwościami wykorzystania tego surowca. Co więcej, ponowne wykorzystanie destruktu nie zawsze spotyka się z przychylnością ze strony organów ochrony środowiska. Często dochodzi bowiem do sytuacji, w których organy te kwalifikują destrukt asfaltowy jako odpad, pomimo zaistnienia okoliczności uzasadniających, iż nie jest materiał ten nie posiada statusu odpadu. Biorąc zatem pod uwagę przytoczone wyżej orzecznictwo, zarówno polskie, jak i europejskie warto zastanowić się nad wykorzystaniem istniejącego już materiału, zamiast wytwarzania nowego.

fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)

reklama

partner portalu

partner portalu

reklama

reklama

reklama

reklama

reklama

 

partner medialny

partner medialny

partner medialny