Ślimak winniczek (Helix pomatia) podlega w Polsce częściowej ochronie gatunkowej. Można go zbierać jedynie przez 30 dni w roku, w okresie od 20 kwietnia do 31 maja. Aby zbierać winniczki do celów przetwórstwa spożywczego, należy mieć zezwolenie regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Niestety, zbiór winniczków nie będzie możliwy w tym roku w woj. warmińsko-mazurskim. Przyczyną tego jest słaba kondycja populacji ślimaka winniczka na tym terenie oraz zmniejszenie się liczby stanowisk jego występowania.
Wykonany już w latach 2005-2006 przez Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie monitoring liczebności ślimaka winniczka na Warmii i Mazurach wskazał na konieczność wprowadzania okresowych przerw w pozyskiwaniu tego gatunku. Według naukowców, ma to na celu odbudowanie się jego populacji. Gatunek ten uzyskuje dojrzałość płciową w wieku trzech lat i w tym czasie osiąga też odpowiednią wielkość – średnicę muszli ok. 3 cm – dopuszczającą do pozyskania go do celów przetwórczych.
Ze względu na przedłużającą się zimę, chłodne wiosny i suszę w maju ostatnie lata nie sprzyjały rozrodowi tego mięczaka. Skumulowany efekt niekorzystnych warunków pogodowych w okresie rozrodu oraz pozyskania osobników dojrzałych spowodowały spadek liczebności ślimaka i wzrost udziału w populacji osobników „niewymiarowych”, czyli o średnicy muszli poniżej 3 cm. Przełożyło się to na efektywność zbioru winniczka w 2013 r. – aż 20% podmiotów uprawnionych do zbioru w sprawozdaniach przesłanych Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Olsztynie wykazało spadek liczebności ślimaka winniczka oraz duży udział osobników niewymiarowych. Niektórzy, po raz pierwszy, wskazali wprost na konieczność wstrzymania pozyskiwania tego gatunku na terenie województwa.
Informacje o złym stanie populacji winniczka, napływające również od samych zainteresowanych zbiorem, stały się przyczyną wstrzymania pozyskania tego gatunku w 2014 r.
Jednocześnie w 2014 r. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie, przy wsparciu finansowym Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Olsztynie, zleciła przeprowadzenie badania struktury wielkościowej i wiekowej oraz liczebności populacji ślimaka winniczka na Warmii i Mazurach. Stwierdzono zmniejszenie się zarówno liczby stanowisk występowania ślimaka, jak i zagęszczenia osobników na poszczególnych stanowiskach. Procentowy udział osobników o wymiarach muszli powyżej 30 mm średnicy wyniósł tylko 58% (to o 6% mniej niż w latach 2005-2006).
Decyzja o zakazie pozyskiwania w tym roku ślimaków, podjęta po zasięgnięciu opinii prezydium Regionalnej Rady Ochrony Przyrody, ma na celu wzmocnienie populacji i umożliwienie przystąpienia do rozrodu osobnikom dojrzałym. Dalsze bowiem zezwolenie doprowadziłoby do jeszcze większego spadku liczebności tego gatunku i do karłowacenia populacji.
Na podstawie: http://olsztyn.rdos.gov.pl/
fot. www.morguefile.com
