We Wrocławiu ma powstać pierwszy rezerwat przyrody. Miasto i Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska (RDOŚ) rozpoczęły formalny proces tworzenia rezerwatu na Polach Irygacyjnych. To jeden z najcenniejszych pod względem przyrodniczym obszarów Dolnego Śląska. W sprawie podpisano list intencyjny.
Podział obowiązków we wspólnym projekcie
Miasto przygotuje pełną dokumentację, niezbędną do utworzenia rezerwatu, uregulowania gospodarki wodnej oraz ewentualnej remediacji terenu – informuje Urząd Miejski Wrocławia (UM). Następnie Wrocław przejmie nadzór nad rezerwatem i sfinansuje jego utrzymanie. Z kolei RDOŚ zadeklarowała wsparcie merytoryczne i przygotowanie opinii niezbędnych do powołania rezerwatu. Opracuje też dokumenty takie, jak zadania ochronne czy plan ochrony. Pola Irygacyjne w sąsiedztwie Lasu Rędzińskiego oraz dolin Odry i Widawy, pełnią funkcję naturalnego zasobu ekologicznego i klimatycznego – podaje UM. Chronią przed suszą, łagodzą skutki upałów i zwiększają bioróżnorodność. Przez ponad 130 lat wykorzystywano je jako naturalną oczyszczalnię ścieków. Dziś są jednym z najcenniejszych przyrodniczo terenów w granicach miasta. Stanowią dom dla setek gatunków zwierząt i roślin.
Rezerwat przyrody poprzedzony inwentaryzacją przyrodniczą
Miasto zleciło przeprowadzenie szczegółowej inwentaryzacji przyrodniczej. Badania objęły zarówno szatę roślinną, jak i wszystkie grupy zwierząt. Celem było zaktualizowanie informacji na temat zróżnicowania zbiorowisk roślinnych i fauny. W sposób szczególny uwzględniono gatunki cenne, chronione prawnie lub zagrożone wyginięciem.
– W trakcie inwentaryzacji obserwowaliśmy aktywność zwierząt, wyszukiwaliśmy stanowiska roślin i mapowaliśmy siedliska. Czasami wspieraliśmy się technologią, np. fotopułapkami, które rejestrowały zachowania zwierząt. Pola Irygacyjne to żywy, złożony ekosystem, który po latach eksploatacji sam rozpoczął proces regeneracji. To unikatowa przestrzeń, gdzie w granicach dużego miasta można zaobserwować pełne spektrum zjawisk przyrodniczych – od sukcesji roślin po powrót rzadkich gatunków ptaków – powiedział prof. Marcin Kadej, dziekan Wydziału Nauk Biologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego.
Występuje tam 206 cennych gatunków roślin, grzybów, porostów oraz zwierząt. Obszar jest szczególnie cenny ze względu na występujące tam gatunki ptaków. Pola Irygacyjne są jedną ze 170 wyznaczonych w Polsce lądowych ostoi ptasich IBA (Important Bird Areas) o znaczeniu międzynarodowym, a jednocześnie jedyną położoną w całości w granicach administracyjnych miasta. Powierzchnia ostoi obejmuje cały obszar Pól Irygacyjnych. Został on wpisany na listę IBA ze względu na liczną populację lęgową podróżniczka. Najcenniejszymi występującymi gatunkami ptaków są: podróżniczek, jarzębatka, derkacz, lerka, bocian biały, błotniak stawowy, łabędź krzykliwy, dzięcioł średni, dzięcioł czarny, czapla biała, żuraw, gąsiorek.
Rezerwat przyrody we Wrocławiu obejmie wiele gatunków roślin i zwierząt
Na Polach Irygacyjnych występuje łącznie 428 gatunków roślin. Wśród nich jest 19 gatunków cennych, a wśród nich sześć objętych jest ochroną prawną. Wśród nich UM wymienił czosnek kątowy i wężowy, salwinię pływającą i różę francuską. Co więcej występuje tam turzyca Bueka – gatunek uznany za wymarły na Dolnym Śląsku.
Na Polach Irygacyjnych stwierdzono też co najmniej 180 gatunków zwierząt. Wśród nich, 22 ssaki objęte ochroną. To m.in. bóbr europejski, mopek zachodni oraz karlik drobny. Występują też cztery chronione gatunki gadów – m.in. jaszczurka zwinka, jaszczurka żyworodna oraz dziesięć chronionych gatunków płazów – ropucha zielona, kumak nizinny, rzekotka drzewna.
Przywrócić odpowiedni poziom wód gruntowych
Gdy Pola Irygacyjne funkcjonowały jako oczyszczalnia, system kanałów, rowów i zastawek utrzymywał teren stale podmokły – podaje UM. Po zakończeniu irygacji w 2015 roku wiele tych struktur uległo degradacji, a obszar w dużej mierze wyschnął. Kluczowe znaczenie dla zachowania tamtejszych torfowisk, trzcinowisk i łąk wilgotnych, ma przywrócenie odpowiedniego poziomu wód gruntowych. Powstaje projekt piętrzenia wody na ciekach Trzciana i Mokrzyca oraz stworzenia naturalnego rozlewiska o powierzchni niespełna 10 hektarów. Jak podaje UM, to nie będzie betonowy zbiornik, ale otwarty obszar retencyjny z wypłyceniami, gdzie będą mogły żyć i rozmnażać się różne gatunki. Na ten rok planuje się uzyskanie niezbędnych pozwoleń. Natomiast w przyszłym roku rozpoczną się prace hydrotechniczne pod nadzorem przyrodników. Jeśli wszystko przebiegnie zgodnie z planem, rezerwat może zostać oficjalnie utworzony za około 3 lata.
Na podstawie nadesłanej informacji
fot. UM Wrocławia
