Projekty na rzecz bioróżnorodności

Projekty na rzecz bioróżnorodności pod lupą NIK

Realizowane w województwie opolskim projekty na rzecz bioróżnorodności są – w opinii Najwyższej Izby Kontroli (NIK) – w większości prawidłowo zgłaszane, akceptowane, finansowane, a także realizowane i monitorowane. Wyjątkiem jest gmina Paczków, gdzie zaplanowano reintrodukcję rośliny tam nie występującej i ochronę m.in. nieistniejącego w przyrodzie gatunku ptaka.

Chronić bioróżnorodność – tak, ale w sposób planowy

Jak zaznacza NIK, bioróżnorodność wymaga ochrony poprzez diagnozowanie przyczyn jej zanikania, a następnie konkretne działania, takie jak zabezpieczenie lokalnych gatunków roślin i zwierząt przed zjawiskami ekologicznie szkodliwymi, reintrodukcję gatunków wytrzebionych lokalnie oraz przez zapobieganie ekspansji gatunków obcych a groźnych dla miejscowego ekosystemu. Według NIK, działania na rzecz różnorodności biologicznej wymagają zatem skrupulatnego planowania, opartego na wiedzy o specyfice biologicznej danego obszaru i o jego warunkach środowiskowych.

Najwyższa Izba Kontroli podkreśla, że Opolszczyzna należy do najuboższych w Polsce regionów pod względem liczby obszarów chronionych – brakuje tam parków narodowych, wyznaczone są tylko trzy parki krajobrazowe, jest tam również najmniej w Polsce rezerwatów i pomników przyrody.

Projekty na rzecz bioróżnorodności z dofinansowaniem z RPO woj. opolskiego

Wychodząc naprzeciw potrzebom w zakresie ochrony przyrody, w tym bioróżnorodności Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego (UMWO), opracowując Regionalny Program Operacyjny Województwa Opolskiego na lata 2014-2020 (RPO) w zakresie Działania 5.1 „Ochrona różnorodności biologicznej”, wykorzystał ogólnodostępne analizy stanu środowiska przyrodniczego województwa i wynikające z nich wnioski – wynika z informacji NIK. Organ kontrolny zaznacza też, że w konkursach prowadzonych w ramach RPO wyłaniano projekty oceniane pozytywnie pod względem formalnym i merytorycznym, a listy rankingowe ocenianych projektów zatwierdzano stosownymi uchwałami.

Ponadto w UMWO stworzony został system monitorowania postępów wdrażania RPO, w ramach którego m.in. sporządzane były informacje kwartalne i sprawozdania roczne. Monitoring prowadzono z uwzględnieniem wielu czynników, mających wpływ zarówno na podstawy podejmowanych decyzji, na sposób ich wcielania w życie, jak i na efekty, w tym społeczne. Na podstawie rocznych planów przeprowadzano również kontrole realizacji projektów – dodaje NIK.

Według NIK, ośmiu spośród dziewięciu objętych kontrolą beneficjentów prawidłowo przygotowało, a następnie skutecznie zrealizowało dofinansowane projekty, posługując się rzetelną dokumentacją wykazującą konieczność konkretnych działań, w tym inwestycyjnych. Zakładane efekty zostały osiągnięte, choć w przypadku kilku podmiotów doszło m.in. do naruszenia zasad udzielania zamówień publicznych. Środki RPO przeznaczone na dofinansowanie działań na rzecz ochrony bioróżnorodności, w większości objętych kontrolą projektów, zostały wykorzystane prawidłowo i skutecznie.

Projekt ochrony bioróżnorodności w Paczkowie z nieprawidłowościami

Wyjątkiem na tym tle jest Urząd Miejski w Paczkowie (UM), realizujący projekt pn. „Ochrona różnorodności biologicznej w Paczkowie poprzez zagospodarowanie stawu przy ul. Klonowej”. Jak zaznacza NIK, kontrola wykazała tu nieprawidłowości mogące skutkować ryzykiem nieosiągnięcia założonego wpływu projektu na środowisko przyrodnicze. Według Izby stwierdzone nieprawidłowości wynikają z niedopasowania planowanych do realizacji zadań do lokalnych uwarunkowań przyrodniczych. Oto bowiem UM wnioskował m.in. o dofinansowanie reintrodukcji rokitnika zwyczajnego, nie dysponował jednak dokumentacją, która by potwierdzała, że teren planowanej inwestycji stanowił kiedykolwiek naturalne stanowisko tej rośliny, a tymczasem rokitnik zwyczajny w tym regionie, w stanie naturalnym, w ogóle nie występuje!

W opisie projektu wymienione zostały też bardzo rzadkie ptaki z gatunków zagrożonych, których ochronie ma służyć dofinansowanie. Wśród nich wymieniono m.in. nieistniejący gatunek – kulinek płonny, co w opinii NIK świadczy o nierzetelnym przygotowaniu dokumentacji przyrodniczej. Inny ptak (raróg) został podany z omyłką pisarską, co wg NIK, wskazuje na niedostateczną staranność podczas przygotowania projektu.

Organ kontrolny wytyka równie, że UM nie wprowadził szczegółowych regulacji w zakresie dostosowania swojej struktury do potrzeb zarządzania i nadzoru nad realizowanymi projektami.

Projekty na rzecz bioróżnorodności zgodnie z ustaleniami

Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła także, że w żadnej spośród skontrolowanych jednostek nie zwiększono stanu zatrudnienia na potrzeby realizacji projektów. Wszyscy beneficjenci przestrzegali natomiast wymogu informowania instytucji zarządzającej (IZ, którą w tym wypadku był Departament Koordynacji Programów Operacyjnych UMWO) o planowanych zmianach w realizacji projektów. Zmiany w umowach o dofinansowanie oraz w harmonogramach rzeczowo-finansowych każdorazowo wprowadzane były po wcześniejszym uzyskaniu zgody IZ. W ocenie NIK, projekty realizowane były zgodnie z zaakceptowanymi przez IZ harmonogramami rzeczowo-finansowymi, a ponadto wszyscy beneficjenci wykorzystywali nabyte środki trwałe zgodnie z przeznaczeniem i w ramach zakresu przewidzianego w projektach.

Według NIK, projekty zakończone w trakcie prowadzonych przez Izbę działań kontrolnych osiągnęły zaplanowane rezultaty, a w przypadku dwóch skontrolowanych projektów kontrolerzy stwierdzili nierzetelnie prowadzoną dokumentację księgową. Stwierdzono również, że w dwóch jednostkach doszło do zaniechania lub nieskuteczności działań mających na celu dochodzenie należnych kar umownych na łączną kwotę ponad 26 tys. zł.

Projekty na rzecz bioróżnorodności – wnioski pokontrolne

Tradycyjnie już, po wykonaniu działań kontrolnych NIK skierowała wnioski pokontrolne do kierowników kontrolowanych jednostek, które realizowały projekty z zakresu ochrony bioróżnorodności. We wnioskach tych uwagę zwrócono przede wszystkim na konieczność prowadzenia skutecznego nadzoru nad przygotowywaną dokumentacją dotyczącą zamówień publicznych oraz podjęcia działań zmierzających do wyegzekwowania należnych beneficjentom kar umownych. Izba zwróciła również uwagę na potrzebę wprowadzenia mechanizmów kontrolnych, zapewniających zgodność ze stanem faktycznym wyodrębnionej ewidencji wydatków projektów korzystających z dofinansowania ze środków Unii Europejskiej. W odniesieniu do projektu realizowanego przez UM w Paczkowie, NIK wskazała na potrzebę wystąpienia do IZ o zgodę na kontynuację projektu z obecnym gatunkiem przewidzianym we wniosku o dofinansowanie lub zmianę tego gatunku na inny, równie cenny z przyrodniczego punktu widzenia.

Na podstawie www.nik.gov.pl

fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)