Komisja Europejska (KE) poinformowała, że z zadowoleniem przyjęła osiągnięte wstępne porozumienie polityczne między Parlamentem Europejskim a Radą w sprawie wniosku KE dotyczącego dyrektywy w sprawie monitorowania i odporności gleby.
Degradacja i zanieczyszczenie gleby stwarzają poważne zagrożenia
Komisja Europejska wskazała też, że degradacja i zanieczyszczenie gleby stwarzają poważne zagrożenia dla bezpieczeństwa żywnościowego i ochrony żywności. To niebezpieczeństwo również dla bioróżnorodności, odporności na zmianę klimatu i ekstremalne zdarzenia pogodowe. Obecnie 60–70% gleb w Unii Europejskiej (UE) jest w niezdrowym stanie – zaznaczyła KE. Na przykład co roku, z powodu erozji, wypłukuje się miliard ton gleby. Wpływa to na szacunkową roczną utratę wydajności rolnictwa w wysokości 1,25 mld euro. Koszty związane z degradacją gleby szacuje się na ponad 50 mld euro rocznie.
Według KE, udostępnianie danych dotyczących gleby będzie wspierać innowacje oraz rozwiązania technologiczne i organizacyjne, zwłaszcza w zakresie praktyk rolniczych. Pomoże to rolnikom i innym właścicielom gruntów wdrożyć najbardziej odpowiednie metody oczyszczania. Pomoże też im zwiększyć żyzność gleby i plony, jednocześnie minimalizując zużycie wody i składników odżywczych. Ponadto dane te poprawią nasze zrozumienie trendów dotyczących susz, retencji wody i erozji, wzmacniając zapobieganie klęskom żywiołowym i zarządzanie nimi. Zdrowe gleby i lepsze dane zapewniają dodatkowe możliwości uzyskania dochodów rolnikom i zarządcom gruntów, którzy mogą być nagradzani za rolnictwo regeneratywne, otrzymywać płatności za usługi ekosystemowe lub zwiększać wartość zdrowych gleb i produkowanej na nich żywności – podała KE.
Ważny krok w kierunku przeciwdziałania zagrożeniom
– Porozumienie to stanowi ważny krok w kierunku przeciwdziałania zagrożeniom, przed którymi stoi UE w związku z degradacją gleby, dla naszego bezpieczeństwa żywnościowego, łagodzenia skutków zmiany klimatu i dobrobytu społeczno-gospodarczego we wszystkich naszych regionach i miastach. Prawo przyniesie szczególne korzyści naszym rolnikom i zarządcom gleby, zapewniając im wsparcie i lepszą wiedzę na temat warunków glebowych, a jednocześnie nie nakładając na nich obowiązków. Będziemy nadal współpracować z państwami członkowskimi, rolnikami, leśnikami i innymi zarządcami gleby, aby zmobilizować niezbędne wsparcie i zaangażowanie w celu ochrony tego podstawowego zasobu dla przyszłych pokoleń – powiedziała Jessika Roswall, komisarz do spraw środowiska, odporności wodnej i konkurencyjnej gospodarki o obiegu zamkniętym.
Dyrektywa o monitorowaniu gleb ma – wg KE – wprowadzić Unię Europejską (UE) na ścieżkę prowadzącą do zdrowych gleb z korzyścią dla obywateli, rolników, zarządców gruntów i środowiska. W opinii KE, to ważny krok w kierunku sprostania pilnym wyzwaniom w zakresie zdrowia gleby, które mają wpływ na każdy kraj europejski, odporność łańcucha żywnościowego i gospodarkę. Nowe przepisy przyczynią się również do zwiększenia odporności gleb na klęski żywiołowe, fale upałów i ekstremalne zdarzenia pogodowe. Nowe uregulowania prawne mają także uodpornić gleby na inne krytyczne wyzwania środowiskowe. Chodzi o erozję, zanieczyszczenie i utratę bioróżnorodności.
Wprowadzenie pragmatycznych i elastycznych ram monitorowania zdrowia gleby
Głównym celem nowej dyrektywy jest wprowadzenie pragmatycznych i elastycznych ram monitorowania zdrowia gleby w całej UE. Ramy te mają być oparte na krajowych systemach monitorowania gleby. Biorąc pod uwagę złożoność gleby, dyrektywa pozostawia państwom członkowskim dużą elastyczność w dostosowywaniu ich podejścia do lokalnych warunków glebowych.
Zgodnie z programem uproszczeń stopniowe i pragmatyczne podejście przewidziane w dyrektywie pozwoli utrzymać obciążenia dla państw członkowskich na niskim poziomie. Porozumienie przedłużyło również większość terminów stopniowego wdrażania dyrektywy zaproponowanej przez Komisję Europejską. Ponadto te państwa członkowskie, które są w potrzebie, będą mogły uzyskać pomoc KE w zakresie pobierania próbek, badania i archiwizacji gleby. Dyrektywa nie nałoży również obowiązków w zakresie monitorowania lub poprawy zdrowia i odporności gleby na właścicieli i zarządców gruntów, w tym na rolników – podała KE.
Szczególne środki mające na celu zagwarantowanie zdrowszych gleb
Osiągnięte porozumienie przewiduje podjęcie przez państwa członkowskie kilku kluczowych środków. Jednym z nich ma być ustanowienie kompleksowych i zharmonizowanych, a jednocześnie elastycznych ram monitorowania zdrowia gleby wraz z kryteriami dotyczącymi zdrowej gleby. Drugim ze wskazanych środków ma być zapewnienie wsparcia podmiotom gospodarującym glebą w celu poprawy zdrowia i odporności gleby. Trzeci środek, to łagodzenie wpływu przejmowania gruntów pod budynki i infrastrukturę na zdolność gleby do świadczenia innych usług ekosystemowych. Czwarty środek, to identyfikacja potencjalnie zanieczyszczonych terenów i zarządzanie nimi w celu wyeliminowania zagrożeń dla zdrowia ludzkiego i środowiska przy jednoczesnym poszanowaniu zasady „zanieczyszczający płaci”.
Kolejne kroki
Parlament Europejski i Rada będą teraz musiały formalnie przyjąć nową dyrektywę, zanim będzie ona mogła wejść w życie. Następnie wejdzie ona w życie 20 dni po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym UE. Po tym fakcie państwa członkowskie będą zobowiązane do wprowadzenia ram krajowych w ciągu 3 lat, aby dyrektywa mogła funkcjonować.
Na podstawie nadesłanej informacji
fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)
