ochrona drzew i krzewów

Prawna ochrona drzew i krzewów w kontekście nowej ustawy Prawo wodne

Zgodnie z poprzednio obowiązującą Ustawą z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (DzU z 2017 r. poz. 1121, ze zm.), na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią, w celu zapewnienia właściwych warunków przepływu wód powodziowych, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej mógł, w drodze decyzji, nakazać usunięcie drzew lub krzewów (art. 88l ust. 7 pkt 2) – przy możliwości zasięgnięcia opinii państwowej służby hydrologiczno-meteorologicznej. W zakresie pasa technicznego organem właściwym jest dyrektor właściwego urzędu morskiego.

Usunięcie drzew i krzewów bez uzgodnienia z RDOŚ-em

Na mocy art. 88 l ust. 11, decyzje te były uzgadniane z właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (RDOŚ), z wyjątkiem sytuacji, gdy usuwanie drzew lub krzewów było prowadzone:

  1. w ramach realizacji przedsięwzięć mogących oddziaływać na środowisko, dla których przeprowadzono ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, zgodnie z przepisami Ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w trakcie której uzgodniono realizację przedsięwzięcia z RDOŚ-em;
  2. po uzyskaniu decyzji o warunkach prowadzenia działań, o której mowa w art. 118 ust. 8 Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (art. 88l ust. 12 Prawa wodnego).

1 stycznia 2018 r. weszła w życie Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (DzU z 2017 r. poz. 1121, ze zm.), zgodnie z którą – w celu zapewnienia odpowiednich warunków przepływu wód powodziowych – właściwy organ Wód Polskich (w myśl art. 14 ust. 6 pkt 1 Prawa wodnego będzie to dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich) może, w drodze decyzji, nakazać usunięcie drzew lub krzewów na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią (art. 175 ust. 1 Prawa wodnego, zgodnie z ust. 2, za szkody powstałe na skutek wydania tej decyzji nie przysługuje odszkodowanie).

Poprzednio obowiązująca ustawa Prawo wodne dawała staroście kompetencje do wydania decyzji nakazującej usunięcie drzew lub krzewów z wałów przeciwpowodziowych oraz terenów w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału po stronie odpowietrznej (art. 88n ust.7). Decyzja ta wymagała jednak uzgodnienia z RDOŚ-em (art. 88n ust. 8).

Od 1 stycznia br., w związku z wejściem w życie nowego Prawa wodnego, (DzU z 2017 r. poz. 1121 ze zm.) kwestie te reguluje art. 176 ust. 9, zgodnie z którym – w celu zapewnienia właściwej szczelności lub stabilności wałów przeciwpowodziowych – właściwy organ Wód Polskich (dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich – patrz art. 14 ust. 6 pkt 1 Prawa wodnego), w drodze decyzji, może nakazać usunięcie drzew lub krzewów z wałów przeciwpowodziowych oraz z terenów, o których mowa w ust. 1 pkt 2 (czyli w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału). Za szkody powstałe na skutek wydania decyzji, o której mowa w ust. 9, nie przysługuje odszkodowanie (art. 176 ust. 10).

W obu sytuacjach szczególny niepokój budzi rezygnacja z konieczności uzgadniania ww. nakazów z właściwym RDOŚ-em.

Obowiązki właścicieli wód

Kolejną kwestią „styku” prawa wodnego z prawną ochroną drzew i krzewów są przepisy dotyczące obowiązków właścicieli wód. Zgodnie z poprzednio obowiązującym Prawem wodnym, utrzymywanie publicznych śródlądowych wód powierzchniowych oraz morskich wód wewnętrznych polegało także na zachowaniu stanu dna lub brzegów oraz na remoncie lub konserwacji istniejących budowli regulacyjnych (art. 22 ust. 1), natomiast pkt. 3 w ust. 1b ww. przepisu wprost wymienia usuwanie drzew i krzewów porastających dno oraz brzegi śródlądowych wód powierzchniowych. W nowym Prawie wodnym regulacja jest identyczna (art. 227 ust. 3 pkt 3).

Na gruncie ustawy o ochronie przyrody

Mogłoby się wydawać, że swoiste zabezpieczenie stanu zadrzewień czy ogólnie przyrody będą zawierały art. 118 i następne Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

Do tej pory prowadzenie określonych działań na obszarach form ochrony przyrody (o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt. 1-5 i 7-9, w obrębach ochronnych wyznaczonych na podstawie Ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym, a także w obrębie cieków naturalnych) wymagało zgłoszenia tego RDOŚ-owi. Dotyczyło to działań:

  1. wymienionych w art. 22 ust. 1b ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawa wodne;
  2. melioracji wodnych;
  3. wydobywania z wód kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów, w ramach szczególnego korzystania z wód;
  4. innych niż wymienione w pkt. 1-3 działań obejmujących roboty ziemne mogące zmienić warunki wodne lub wodno-glebowe.

W myśl art. 118 b ustawy o ochronie przyrody, ww. przepis nie był stosowany w przypadku:

  • usuwania drzew i krzewów na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią, zgodnie z decyzją wydaną na podstawie art. 88l ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawa wodne (pkt 3);
  • działań, o których mowa w art. 22 ust. 1b ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawa wodne, obejmujących usuwanie drzew, których obwód pnia nie przekracza wielkości, o której mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3, i krzewów, których wiek nie przekracza 10 lat, porastających dno oraz brzegi śródlądowych wód powierzchniowych (pkt 4c).

Zapis ten był racjonalny, dlatego że – po pierwsze, w art. 88l ust. 7 pkt 2 Prawa wodnego było obligatoryjne uzgadnianie z RDOŚ-em, po drugie, określony w art. 83f ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody „próg bagatelności”, zwalniający drzewa zgodnie z wielkością obwodów, był stosunkowo rozsądny.

W nowelizacji ustawy o ochronie przyrody od 1 stycznia 2018 r. (gdy ustawa ta jest zmieniana nowym Prawem wodnym) skreślony został pkt 3 w art. 118b, co jest działaniem uwzględniającym zmiany Prawa wodnego, gdzie dyrektor regionalnego zarządu Wód Polskich nie będzie uzgadniał projektu decyzji z RDOŚ-em. Tym samym kwestie dotyczące ochrony tych zadrzewień będą regulowane na gruncie art. 118 ustawy o ochronie przyrody. Co do pkt. 4c, zostanie on tylko przeredagowany, odnośnie przywołania nowej ustawy.

Realne osłabienie ochrony zadrzewień i siedlisk?

Kwestia wydawania nakazów dotyczących usunięcia roślinności, gdy art.118 ww. ustawy nie będzie miał zastosowania (zwłaszcza w zakresie prawnej ochrony siedlisk, co do których stwierdzania pracownicy Wód Polskich mogą nie mieć wiedzy) oraz szczególnego ważenia interesu społecznego (Prawo wodne wyraźnie stwierdza, iż nakazy mogą być wydane, a więc każdorazowo trzeba przesądzić konieczność usunięcia danej zieleni) pozostaje otwarta.

Kolejnym zagadnieniem jest brzmienie art. 83f ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie przyrody, który zwalnia z obowiązku uzyskiwania zezwolenia na wycinkę drzew lub krzewów usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu ze względu na potrzeby związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych (poprzednio była to decyzja starosty, wydawana na gruncie art. 77 ust.2 Prawa wodnego).

Po 1 stycznia 2018 r. przepis może stać się problematyczny, jeśli chodzi o interpretację, gdyż w nowym Prawie wodnym nie ma już podziału na melioracje podstawowe i szczegółowe. Wypadałoby zatem przyjąć wykładnię celowościową i przyjmować jako zwolnienie z art. 83f ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie przyrody każdy przypadek wydania decyzji na gruncie art. 206 nowego Prawa wodnego.

Podsumowując, zmiany wprowadzone nowym Prawem wodnym z jednej strony są dowodem pewnego „niechlujstwa” legislacyjnego, z drugiej zaś – mogą realnie osłabić ochronę zadrzewień czy siedlisk, jeśli chodzi o nowe brzmienie przepisów zakładających brak współpracy Wód Polskich z RDOŚ-ami.

Agnieszka Masłowska-Gądek

Agnieszka Masłowska-Gądek

radca prawny, doradca podatkowy, doświadczony trener-praktyk. Absolwentka prawa stacjonarnego na Uniwersytecie Jagiellońskim, aplikacji radcowskiej przy OIRP w Krakowie oraz studiów podyplomowych Zamówienia publiczne na Wydziale Zarządzania AGH. Od 2013 r. radca prawny, od 2016 r. doradca podatkowy, w latach 2008-2014 pracownik samorządowy (prawnik w Wydziale Kształtowania Środowiska Urzędu Miasta Krakowa), od 2012 r. trener szkoleń prawnych (specjalizacja: prawo administracyjne, szeroko pojęte prawo ochrony środowiska, prawne aspekty procesu inwestycyjno-budowlanego). Aktualnie prowadzi indywidualną Kancelarię Radcy Prawnego, Doradcy Podatkowego w Krakowie, www.kancelariamaslowska.pl, radca.am@gmail.com.

 

partner medialny

reklama