nawłoć kanadyjska

Nawłoć kanadyjska – ładna, ale niebezpieczna dla przyrody

Późnym latem i wczesną jesienią przemierzając Polskę niemal wszędzie dostrzeżemy żółte połacie kwitnących roślin. Drobne, żółte, widoczne ze sporej odległości kwiatostany należą do gatunku inwazyjnego, jakim jest nawłoć kanadyjska. Zwłaszcza pszczelarze kiedyś uwielbiali te rośliny, dawały bowiem pszczołom pożytek w końcu sezonu wegetacyjnego rodzimych gatunków. Bo nawłoć rodzima nie jest, a jak sama nazwa wskazuje do Europy została sprowadzona z Kanady. Stało się to już w XVII w., kiedy to sprowadzono ją jako roślinę ozdobną – zwraca uwagę Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu (UP).

Nawłoć kanadyjska – zaczęło się w Małopolsce

W Polsce pierwsze nawłocie zanotowano w 1872 r. w Małopolsce, dzisiaj zresztą w okolicach Krakowa czy Lublina dominuje ona w krajobrazie rolniczym, z impetem zajmując pobocza nasypów kolejowych czy nieuprawiane połacie łąk i pól, a nawet śródleśne polany. Angielska nazwa tej rośliny „Goldenrod” – złota rózga, oddaje nie tylko twardość i hardość rośliny, ale sugeruje pewne negatywne konotacje. I to prawda, bo to bardzo niebezpieczna roślina inwazyjna, badana na wiele sposobów, z wykorzystaniem metod obserwacyjnych, jak i zaawansowanych eksperymentów. Można nawet by powiedzieć złośliwie, wiemy niemal wszystko, ale nie możemy sobie z nią poradzić – zgodnie mówią naukowcy zajmujący się tym gatunkiem.

Nawłoć kanadyjska nie potrzebuje wiele

Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu zwraca uwagę, że nawłoć kanadyjska nie potrzebuje wiele, miejsce wywalczy sobie sama i dzięki dużej dynamice wzrostu skutecznie konkuruje o światło i składniki odżywcze z rodzimymi gatunkami. Później w nawłociowiskach praktycznie niemożliwe są odnowienia gatunków rodzimych, nawet małych drzew i krzewów, gdyż utrudnione jest kiełkowanie siewek. Obecność nawłoci kanadyjskiej powoduje zmiany właściwości gleby, a jej obecność przyczynia się m.in. do zwiększenia pH podłoża, zawartości azotu, węgla i substancji organicznych.

Uczelnia zwraca uwagę, iż pewnym paradoksem jest to, że roślina wykorzystywana jako pożytek dla pszczół, przyczynia się do ograniczenie liczebności krajowych zapylaczy, szczególnie dzikich pszczół i bzygowatych, odwiedzających kwiaty. Owady należące do grupy zapylaczy w siedliskach łąkowych (motyle dzienne, pszczoły i bzygowate) są wrażliwe i wycofują się z miejsc zajmowanych przez inwazyjne nawłocie. Te ostatnie dostarczają co prawda nektaru, ale nie są w stanie zastąpić produkcji wypartych rodzimych gatunków roślin, zarówno pod względem różnorodności, jak i ilości nektaru. Znane są przypadki, gdzie w płatach z udziałem inwazyjnych roślin, różnorodność zapylaczy spadła aż o 90% – podkreśla UP.

Nawłoć kanadyjska może powodować katar sienny

Odpowiadając na pytanie o to czy nawłoć może być niebezpieczna dla człowieka UP wskazuje, że może ona powodować katar sienny u ludzi, zwłaszcza podczas suchej i wietrznej pogody, kiedy to stężenie pyłku w powietrzu może przeszkadzać uczulonym osobom.

Nawłoć kanadyjska – jak się jej pozbyć?

Czy zatem znamy skuteczne sposoby na pozbycie się nawłoci? Przede wszystkim trzeba chcieć, a wiele osób po prostu nie rozpoznaje tej rośliny, a już zupełnie zaniedbuje jej silny inwazyjny charakter – podkreśla UP i dodaje, że tak jak wiosną w mediach społecznościowych modne były zdjęcia w kwitnącym jasnożółto rzepaku, tak teraz spotkać można wiele zdjęć z nawłociami. Może nie są tak efektowne, ale o ile rzepak bywa rozpoznawany, to podpisy pod nawłociami praktycznie zawsze błędne – dziwna żółtawa trawa, czy piękne jesienne badylki to niemalże internetowy standard. Czy mamy zatem szansę z nawłocią wygrać, a przynajmniej nieco ograniczyć jej liczebność? – pytają naukowcy. Specjaliści od gatunków inwazyjnych piszą wprost: ograniczanie występowania nawłoci jest trudnym i pracochłonnym procesem. Jeżeli ich rozprzestrzenienie nie jest jeszcze duże na danym obszarze, to należy wykopywać poszczególne kępy. Jeżeli natomiast zajęte są większe obszary, np. łąk lub nieużytków, a warunki siedliskowe nie pozwalają na użycie ciężkiego sprzętu do wyorania kłączy, to najprostszym sposobem ograniczenia ekspansji nawłoci jest regularne koszenie (nawet kilka razy w roku) przed okresem ich kwitnienia. Trzeba jednak zaznaczyć, że to zabiegi niezwykle kosztowne.

Nawłoć kanadyjska i negatywny wpływ na ptaki

Ponad dziesięć lat temu parki krajobrazowe forsowały hasło: zamień nawłocie na malwy przy płocie! Teraz zyskało one jeszcze na ważności i aktualności – podkreśla UP.

Zapytany o to czy nawłoć wpływa na ptaki, a jeśli tak to w jaki sposób, prof. dr hab. Piotr Tryjanowski z UP odpowiada: – Nasze badania wykonane już przed dekadą wskazują, że tak i to zdecydowanie negatywne. Nawłoć tworzy gęste łany, w których trudno się poruszać, a nawet wylądować. Nie zapominajmy, że większość tradycyjnych ptaków łąk i pól gniazduje na ziemi, a trawy na łąkach czy zboża są jednak mniej gęste niż spore połacie nawłoci. Ponadto nawłoć swoją obecnością niemalże wyjaławia glebę i jest tam mało owadów, stanowiących pokarm ptaków. Paradoksem jest, że nawłociowiska być może pozytywnie wpływają na jeden gatunek, zresztą także inwazyjny, na bażanta. Czyli można by powiedzieć, że wrogowie naszej rodzimej przyrody działają razem.

Źródła:

  1. Dudek, K., Michlewicz, M., Dudek, M., & Tryjanowski, P. (2016). Invasive Canadian goldenrod (Solidago canadensis L.) as a preferred foraging habitat for spiders. Arthropod-Plant Interactions10(5), 377-381.
  2. Lenda, M., Skórka, P., Knops, J. M., Moroń, D., Sutherland, W. J., Kuszewska, K., & Woyciechowski, M. (2014). Effect of the internet commerce on dispersal modes of invasive alien species. PLoS one9(6), e99786.
  3. Lenda, M., Skórka, P., Knops, J., Żmihorski, M., Gaj, R., Moroń, D., … & Tryjanowski, P. (2019). Multispecies invasion reduces the negative impact of single alien plant species on native flora. Diversity and Distributions25(6), 951-962.
  4. Moroń, D., Lenda, M., Skórka, P., Szentgyörgyi, H., Settele, J., & Woyciechowski, M. (2009). Wild pollinator communities are negatively affected by invasion of alien goldenrods in grassland landscapes. Biological Conservation142(7), 1322-1332.
  5. Rzymowska, Z., Skrzyczyńska, J., & Wyrzykowska, M. (2015). Ocena skuteczności wybranych herbicydów do zwalczania Solidago canadiensis L. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach2(2), 15-24.
  6. Skórka, P., Lenda, M., & Tryjanowski, P. (2010). Invasive alien goldenrods negatively affect grassland bird communities in Eastern Europe. Biological Conservation143(4), 856-861.
  7. Szymura, M., Szymura, T. H., & Wolski, K. (2016). Invasive Solidago species: how large area do they occupy and what would be the cost of their removal? Polish Journal of Ecology64(1), 25-34.
  8. http://projekty.gdos.gov.pl/files/artykuly/127094/Solidago-candensis_nawloc-kanadyjska_KG_WWW_icon.pdf
  9. https://zaborskipark.pl/files/site-zpk/userfiles/pliki/Zamien_nawlocie_na_malwy_przy_plocie.2.pdf

Na podstawie nadesłanej informacji

fot. Uniwersytet Przyrodniczy