Dla dzikiej przyrody

Dla dzikiej przyrody – organizacje społeczne apelują o nowe obszary chronione

W poniedziałek, 23 stycznia br., odbyła się konferencja Koalicji 10% „Razem dla dzikiej przyrody” – poinformowało Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków (OTOP).

Apel 11 organizacji społecznych o ambitny udział Polski w ochronie dzikiej przyrody

Unijna Strategia na rzecz Bioróżnorodności 2030, to historyczna szansa na powstrzymanie kryzysu dzikiej przyrody na naszym kontynencie. Do końca lutego 2023 r. Polska powinna złożyć do Komisji Europejskiej deklarację, jak zamierza włączyć się w realizację założeń Strategii. Powinny one dotyczyć rozwoju europejskiej sieci obszarów chronionych. Dlatego na wspomnianej konferencji pt. „Razem dla dzikiej przyrody” 11 organizacji pozarządowych zrzeszonych w Koalicji 10% zaapelowało o ambitny udział Polski w realizacji założeń omawianej Strategii.

Strategia na rzecz Bioróżnorodności 2030, to – jak zaznacza OTOP – przełomowy plan ochrony i odtwarzania przyrody w Unii Europejskiej (UE). Strategia wyznacza UE i państwom członkowskim konkretne cele. Jest wśród nich utworzenie spójnej sieci obszarów chronionych na co najmniej 30% powierzchni lądowej i co najmniej 30% obszaru morskiego UE. ⅓ tych obszarów, czyli 10% powierzchni Unii, powinna być objęta ochroną ścisłą. Strategia zakłada też efektywne zarządzanie i monitorowanie obszarów chronionych oraz odtwarzanie zdegradowanych ekosystemów. Obejmuje to także te ekosystemy, które gromadzą duże ilości węgla i mogą nas wesprzeć w walce ze zmianami klimatu.

Założenia adekwatne do potrzeb, związanych z postępującą degradacją dzikiej przyrody

Organizacje ekologiczne oceniają, że te ambitne założenia są adekwatne do palących potrzeb, związanych z postępującą degradacją dzikiej przyrody w Europie i na świecie. Jarosław Krogulec z Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków podkreślił: – Zatrzymanie wymierania gatunków i wyjście z kryzysu bioróżnorodności jest kluczowe dla przyszłości gatunku ludzkiego na Ziemi. Naukowcy z zakresu nauk biologicznych i ekonomicznych zgadzają się, że podstawową rolę odgrywa tu ochrona najcenniejszych obszarów naszego globu. Na szczęście zaczynamy poważnie podchodzić do tego wyzwania – powstałe w ostatnich latach inicjatywy doprowadziły do porozumienia Kunming-Montreal, w którym 196 państw zadeklarowało objęcie skuteczną ochroną 30% obszarów lądowych i morskich do 2030 r. Unijna Strategia na rzecz Bioróżnorodności pomoże zrealizować ten postulat.

Obszary chronione – ile ich jest?

Według Światowej Bazy Danych o Obszarach Chronionych, obszary chronione pokrywają obecnie 26% obszaru lądowego UE i 12% jej mórz. W Polsce jest to odpowiednio: 39,6% lądu i 21,8% morza. Jednak nie wszystkie z tych obszarów spełniają kryteria „chronionych obszarów przyrodniczych” w rozumieniu Strategii – wskazuje OTOP. Organizacja zaznaczą, że z zestawienia tego wypadną np. obszary chronionego krajobrazu, bo w nich celem ochrony nie jest bioróżnorodność. Obliczenia Koalicji 10% dla Polski sugerują, że „obszary chronione” w rozumieniu Strategii zajmują obecnie 23,5% powierzchni lądowej Polski i 18,55% morskich wód zewnętrznych. Natomiast ochroną ścisłą w rozumieniu Strategii objęte jest jedynie ok. 1,5% powierzchni lądowej naszego kraju.

Hasłem unijnej strategii jest „przywrócenie przyrody do naszego życia” – zaznaczają organizacje ekologiczne. – Jeżeli faktycznie chcemy „przywrócić przyrodę do naszego życia”, musimy zrobić jej trochę miejsca, bo dziś największy problem ochrony przyrody, to prawie totalne zawłaszczenie przestrzeni przez ludzi. To miejsce to właśnie obszary chronione, zwłaszcza te, które są z definicji oddane przyrodzie w całości, a ludzie są w nich gośćmi, nie użytkownikami, czyli obszary określane w strategii UE jako chronione ściśle – skomentował Paweł Pawlaczyk z Klubu Przyrodników.

Ochrona ścisła w rozumieniu Strategii

Jak tłumaczą organizacje ekologiczne, ochrona ścisła, w rozumieniu Strategii jest pojęciem szerszym niż ochrona ścisła w rozumieniu polskiego prawa. Obejmuje obszary chronione biernie, gdzie nie ingeruje się w przyrodę, ale dopuszcza także obszary, na których wykonuje się działania ochronne służące ściśle przyrodzie. Pojęcie to nie wyklucza np. zwalczania gatunków obcych, działań dla ochrony terenu przed szerszymi zagrożeniami, ani udostępnienia terenu dla turystyki.

W Polsce model ochrony ścisłej w rozumieniu Unijnej Strategii na rzecz Bioróżnorodności 2030 realizują parki narodowe i rezerwaty przyrody. W tej chwili parków mamy 23, a rezerwatów nieco ponad półtora tysiąca. Szacujemy, że aby chronić polską przyrodę adekwatnie do potrzeb, tych obiektów powinno być około dwukrotnie więcej – wskazała Marta Klimkiewicz z Fundacji ClientEarth Prawnicy dla Ziemi.

Paweł Pawlaczyk z Klubu Przyrodników dodał: – Obszarami ochrony ścisłej w rozumieniu Strategii mogą być objęte także inne obszary, np. ekosystemy referencyjne w lasach, użytki ekologiczne, niektóre fragmenty obszarów Natura 2000, tereny bagienne, naturalne rzeki, renaturyzowane i oddawane przyrodzie mokradła. Musielibyśmy tylko zadbać o ich odpowiedni status prawny. Unijna Strategia na rzecz Różnorodności Biologicznej 2030 i jej cele, w tym objęcie 10% Unii ochroną ścisłą, to dobry plan. Wierzę że Polska wniesie do jej realizacji odpowiedni wkład.

Prace nad wdrożeniem Strategii dla ochrony dzikiej przyrody nabiorą tempa…

W bieżącym roku prace nad wdrożeniem celu Strategii dotyczącego ochrony ścisłej nabiorą tempa – zapowiadają organizacje ekologiczne. Każde państwo członkowskie UE do końca lutego 2023 r. mają przedłożyć Komisji Europejskiej wykaz obszarów lub ich części ściśle chronionych. Kraje te mają też przedstawić zamiary co do rozwoju sieci takich obszarów. Te propozycje będą przedmiotem dyskusji z udziałem przedstawicieli państw członkowskich, ekspertów oraz organizacji pozarządowych. Następnie państwa członkowskie mogą zostać poproszone o zrewidowanie swoich zobowiązań. Tak, aby wszyscy przyczyniali się w proporcjonalny sposób do osiągnięcia celów Strategii. W 2024 r. Komisja Europejska oceni, czy UE jest na dobrej drodze do osiągnięcia swoich celów na rok 2030. Być może potrzebne będą bardziej zdecydowane środki obejmujące również nowe unijne prawo.

Na podstawie nadesłanej informacji

fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)

Partner Portalu

Partner Portalu