Fundacja WWF w „Living Planet Report” (LPR) zwraca uwagę na katastrofalny stan zasobów przyrody. Najnowszy „Living Planet Report 2022” ukazuje, że liczebność populacji ssaków, ptaków, gadów, płazów i ryb zmalała średnio aż o 69 proc. (wg WWF Living Planet Report 2022. Zakres czasowy pomiaru 1970-2018). Organizacja podkreśla, że naukowcy alarmują: „Przyszłość gatunku ludzkiego powiązana jest ze stabilnym klimatem i utrzymaniem różnorodności biologicznej. Niestety niewielu z nas zdaje sobie sprawę z jej znaczenia”, WWF dodaje też (powołując się na badanie nt. wiedzy dotyczącej bioróżnorodności przeprowadzone na zlecenie WWF Polska przez ARC Rynek i Opinia, metodą CAWI, na próbie reprezentatywnej do struktury Polaków w wieku 18-65 pod względem płci, wieku, wykształcenia i wielkości miejsca zamieszkania, N=1051, wrzesień 2022 r.), że 75 proc. Polaków uważa, iż korzysta z różnorodności biologicznej tylko w umiarkowany lub niski sposób. Tymczasem, w skali globalnej, usługi dostarczane przez przyrodę warte są 125 bilionów dolarów rocznie, a bez nich trudno wyobrazić sobie nasze życie – podkreśla WWF, powołując się na LPR 2018.
Co to jest bioróżnorodność?
Ponad połowa (57 proc.) Polaków uważa, że wie, co to jest bioróżnorodność, ale jednocześnie tylko nieco ponad ¼ (26 proc.) z osób deklarujących znajomość tego pojęcia potrafi prawidłowo wskazać jego definicję. Co więcej Polacy nie zwracają uwagi na postępującą utratę różnorodności biologicznej i nie zdają sobie sprawy z jej skali – np. tylko 11 proc. ankietowanych uważa, że średnia liczebność populacji dzikich zwierząt w ostatnich 50 latach zmniejszyła się o więcej niż 60 proc. Różnorodność biologiczna to wszystkie rodzaje życia, które można znaleźć na danym terenie – różnorodność populacji i gatunków zwierząt, roślin, ekosystemów, grzybów, a nawet mikroorganizmów, takich jak bakterie, które tworzą nasz naturalny świat. Co więcej, to również różnorodność genów, które znajdziemy w organizmach żywych – tłumaczy WWF.
Różnorodność biologiczna i usługi ekosystemów
75 proc. Polaków uważa, że korzysta z bioróżnorodności w sposób umiarkowany lub niski. 25 proc. przyznaje, że po prostu nie wie, jakie korzyści przynosi dla nich różnorodność biologiczna. A korzystamy z niej w sposób ciągły – przekonuje WWF i wskazuje, że najnowszy LPR (Raport „Żyjącej Planety” z 2022 r.) podkreśla znaczenie przyrody w kontekście zdrowia, dobrobytu ludzi, istnienia społeczeństw i gospodarek. – W skali globalnej, usługi dostarczane przez przyrodę są bowiem warte ok. 125 bilionów dolarów rocznie. Są to tzw. usługi ekosystemowe, które otrzymujemy od Ziemi, czyli świeże powietrze, czysta woda, żywność, energia oraz inne produkty i surowce. Planeta to „ręka, która nas karmi”. Praca zapylaczy (np. motyli, os, trzmieli, pszczół) wspierających uzyskanie plonów z roślin uprawnych warta jest około 235-577 miliardów dolarów rocznie. Ponad połowa całkowitego światowego Produktu Krajowego Brutto jest umiarkowanie lub wysoce zależna od przyrody i jej usług. Bez zachowania i odtworzenia różnorodności biologicznej po prostu będzie trudno nam przetrwać – mówi Dariusz Gatkowski, doradca Zarządu ds. różnorodności biologicznej z WWF Polska, powołując się na LPR 2018 i przywołując dane za: IPBES z 2016 r. (The assessment report of the Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services on pollinators, pollination and food production. S.G. Potts, V. L. Imperatriz-Fonseca, and H. T. Ngo (eds). Secretariat of the Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services, Bonn, Germany).
Najbardziej zagrożone wymarciem są koralowce i płazy
Living Planet Report 2022 pokazuje średni spadek liczebności monitorowanych populacji dzikich zwierząt na poziomie 69% w ciągu 48 lat, od 1970 do 2018 roku. W ujęciu globalnym największy spadek liczebności populacji dzikich zwierząt nastąpił w Ameryce Środkowej i na Karaibach – średnio aż o 94%. Populacje gatunków kręgowców słodkowodnych doświadczyły największych spadków w porównaniu z innymi grupami gatunków. W latach 1970-2018 zmniejszyły się średnio o 83%. Według Czerwonej Listy IUCN (International Union for Conservation of Nature) najbardziej zagrożonymi wymarciem są gatunki koralowców i płazów – zaznacza WWF.
Główne czynniki wpływające na pogarszający się stan zasobów przyrody
Fundacja WWF zwraca uwagę, że głównymi przyczynami spadku bioróżnorodności na świecie jest degradacja i utrata siedlisk, nadmierna eksploatacja, rozprzestrzenianie się gatunków inwazyjnych, zanieczyszczenie środowiska i zmiany klimatu. Wynikają one z gospodarki człowieka, m.in. systemu żywnościowego, w tym rolnictwa, przełowienia mórz i oceanów, niszczenia ekosystemów rzek, np. przez ich regulację czy budowanie zapór wodnych, oraz z wycinki lasów. Aby odwrócić trendy zmian liczebności populacji dzikich zwierząt i zadbać o naszą przyszłość niezbędne są zmiany systemowe, pilne i duże. Kluczowe jest zrozumienie, jak bardzo zależni jesteśmy od przyrody – dodaje WWF.
Polacy zapytani w badaniu opinii o to, czy w Polsce w ostatnim czasie wydarzyło się coś, co mogło mieć wpływ na utratę bioróżnorodności, w większości nie wiedzą (45 proc.) lub twierdzą, że nie (10 proc.) – zaznacza WWF.
– Wśród 181 gatunków kręgowców występujących w Polsce, których liczebność zmniejszyła się tak bardzo, że znalazły się w „Polskiej czerwonej księdze zwierząt” są gatunki powszechnie znane i lubiane, takie jak żubr, wilk i ryś, ale także takie, których nazwy trudno skojarzyć z jakimkolwiek zwierzęciem, np. sapa, parposz, nocek łydkowłosy (dwa gatunki ryb i gatunek nietoperza). Często nawet nie wiemy jakie gatunki tracimy – mówi dr Przemysław Nawrocki, starszy specjalista ds. ochrony wód i gatunków z WWF Polska, powołując się na publikację „Czerwona Lista kręgowców Polski – wersja uaktualniona (okres 1 i 2 dekady XXI W.)” (Z. Głowaciński, „Chrońmy Przyrodę Ojczystą” 78/2/2022).
Kto ma wpływ na stan zasobów przyrody i może zatrzymać degradację?
Polacy przyznają, że każdy z nas ma osobisty wpływ na ochronę bioróżnorodności (63 proc.), na drugim miejscu wskazują ochronę międzynarodowym prawem (47 proc.), a na trzecim zwracają uwagę na biznes – 40 proc. wskazań (wg badania nt. wiedzy dotyczącej różnorodności biologicznej przeprowadzone na zlecenie WWF Polska przez ARC Rynek i Opinia, metodą CAWI, na próbie reprezentatywnej do struktury Polaków w wieku 18-65 pod względem płci, wieku, wykształcenia i wielkości miejsca zamieszkania N=1051, wrzesień 2022 r.). Biorąc pod uwagę wzajemne zależności pomiędzy zdrowiem człowieka a stanem przyrody, dobrobytem ludzi oraz przyszłością naszej planety, WWF wzywa międzynarodową społeczność do zjednoczenia się w celu zawarcia globalnej umowy na rzecz przyrody oraz ludzi, aby odwrócić tendencję zaniku bioróżnorodności. – Stoimy w obliczu wywołanego działaniami człowieka podwójnego kryzysu: zmian klimatu i utraty różnorodności biologicznej, który zagraża dobrobytowi obecnych i przyszłych pokoleń. Zaplanowana na grudzień tego roku konferencja COP15, poświęcona różnorodności biologicznej, będzie dla światowych przywódców okazją do „zresetowania” naszej zaburzonej relacji ze światem przyrody i zapewnienia zdrowszej, bardziej zrównoważonej przyszłości dla wszystkich ludzi dzięki ambitnemu, globalnemu porozumieniu na rzecz różnorodności biologicznej. W sytuacji pogłębiającego się kryzysu stanu zachowania przyrody niezwykle istotne jest, aby takie porozumienie przyniosło natychmiastowe działania, w tym finansowe wsparcie krajów rozwijających się oraz transformację tych sektorów gospodarki, które najbardziej przyczyniają się do niszczenia zasobów przyrody – apeluje Marco Lambertini, dyrektor generalny WWF International.
Stan zasobów przyrody i przygnębiające dane
Tegoroczna, czternasta już, edycja Living Planet Index przynosi szokujące, przygnębiające informacje i wskazuje na pilną potrzebę zmian systemowych – podkreśla WWF i dodaje, że należy odwrócić trend utraty zasobów przyrody i sprawić, by do 2030 r. świat stał się przyjazny zarówno dla ludzi, jak i dla przyrody. Organizacja dodaje, że LPR dowodzi, iż wzmocnienie działań na rzecz ochrony i odbudowy zasobów przyrody, bardziej zrównoważona produkcja i konsumpcja zwłaszcza żywności, oraz szybka i głęboka dekarbonizacja wszystkich sektorów, mogą złagodzić skutki obu kryzysów. Autorzy wzywają decydentów do przekształcenia gospodarek w taki sposób, aby zasoby przyrodnicze były w nich właściwie wyceniane. Realne i wymierne działania są pilne i konieczne już teraz. Bez zasobów przyrody trudno będzie nam, naszym dzieciom i wnukom, żyć – ostrzega organizacja.
Na podstawie nadesłanej informacji
fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne), rys. WWF
