Polski Alarm Smogowy (PAS) poinformował, że strefa czystego transportu (SCT) w Krakowie jest w większości zapisów zgodna z prawem. Tak w środę, 14 stycznia 2026 r. orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (WSA). Jak wskazał PAS, wyrok jest odpowiedzią na skargę wojewody małopolskiego, który zarzucił strefie m.in. dyskryminację osób spoza Krakowa. Według PAS, z wyroku WSA wynika, że zdrowie jest dobrem nadrzędnym, które uzasadnia wprowadzenie ograniczeń dla starych wysokoemisyjnych pojazdów. Organizacje społeczne uważają, że to ważny wyrok, który będzie wspierać tworzenie podobnych stref w innych miastach.
Poza dwiema kwestiami uchwała w sprawie krakowskiej SCT bez zarzutów
– To dobra wiadomość dla wszystkich osób mieszkających w Krakowie, którzy cenią swoje zdrowie i zdrowie swoich bliskich. Sąd stwierdził nieważność uchwały tylko w niewielkim stopniu, ale meritum pozostało nietknięte – skomentował Miłosz Jakubowski, radca prawny Fundacji Frank Bold. To organizacja, która występuje jako uczestnik postępowania w sprawie SCT.
Sąd zakwestionował definicję mieszkańca w zakresie zameldowania na pobyt czasowy i stały. Uznał, że wyłączenia z SCT, które przysługują mieszkańcom nie mogą być warunkowane posiadaniem meldunku w Krakowie. Kolejną kwestią podważoną przez WSA jest zwolnienie z zasad SCT dla osób udających się tylko do placówek medycznych Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Zdaniem sądu takim zwolnieniem powinny być objęte wszystkie placówki medyczne, w tym prywatne – wskazał PAS.
Organizacja przekazała również, że WSA w Krakowie nie przychylił się do zarzutów wojewody małopolskiego. Uznał bowiem, że poza podniesionymi w wyroku dwoma kwestiami uchwała w sprawie krakowskiej SCT jest zgodna z prawem. Z wyroku WSA wynika, że ograniczenia obowiązujące w SCT oraz przebieg jej granic są proporcjonalne do celu, jakim jest ochrona zdrowia. Zdrowie jest dobrem nadrzędnym, które uzasadnia wprowadzenie ograniczeń poruszania się starymi, wysokoemisyjnymi pojazdami – dodał PAS.
Ważny sygnał dla innych miast pracujących nad wdrożeniem narzędzia jakim jest strefa czystego transportu
– Z dużym zadowoleniem przyjęliśmy orzeczenie sądu – zaznaczył Filip Jarmakowski z Krakowskiego Alarmu Smogowego, który występuje jako uczestnik postępowania w sprawie SCT. – To zwycięstwo nie tylko mieszkańców Krakowa, ale również ważny sygnał dla innych miast pracujących nad wdrożeniem SCT na swoim terenie – dodał.
Sąd nie uwzględnił pozostałych zarzutów wojewody dotyczących dyskryminującego – zdaniem wojewody – traktowania osób mieszkających poza Krakowem w stosunku do mieszkańców miasta, którzy są objęci częściowym zwolnieniem od zasad obowiązujących w Strefie. W opinii WSA, zwolnienie takie jest uzasadnione i nie narusza konstytucyjnej zasady równości.
Sąd nie przychylił się także do zarzutów dotyczących niewłaściwego określenia sposobu organizacji ruchu oraz zbyt krótkiego vacatio legis uchwały. Pozostałe skargi, wniesione przez dwie osoby fizyczne oraz gminę Skawina, zostały odrzucone ze względu na niewykazanie przez skarżących naruszenia interesu prawnego. Tym samym sąd uznał je za niedopuszczalne i w ogóle nie analizował ich merytorycznie – wskazał PAS.
– W ciągu kilku lat SCT powinna doprowadzić do znaczącego obniżenia stężeń bardzo szkodliwego dwutlenku azotu. Pozytywne efekty odczują w największym stopniu osoby z grup najbardziej narażonych na oddziaływanie tego gazu – dzieci, osoby przewlekle chore, osoby w podeszłym wieku. Z ulgą odetchną na przykład astmatycy, u których wysokie stężenia dwutlenku azotu powodują zaostrzenie choroby. Cieszy to, że Sąd uznał zdrowie Krakowian za wartość nadrzędną – dodał ww. Miłosz Jakubowski.
Czemu ma służyć krakowska strefa czystego transportu?
W trakcie rozprawy do WSA zostało złożone stanowisko lekarzy i naukowców. Podkreślili oni negatywny wpływ zanieczyszczeń komunikacyjnych na zdrowie oraz konieczność przeciwdziałania tym zanieczyszczeniom, czemu ma służyć właśnie SCT. W swoim wystąpieniu zaznaczyli oni, że oddychanie powietrzem zanieczyszczonym spalinami to większe ryzyko udarów mózgu, zawałów serca, nowotworów złośliwych płuc, astmy czy przewlekłej choroby obturacyjnej płuc.
Wyrok nieprawomocny
Wyrok nie jest prawomocny, wszystkim stronom i uczestnikom służy prawo do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przy okazji warto nadmienić, że wprowadzenie SCT w Krakowie spotkało się ze sprzeciwem części lokalnej społeczności, która wyrażała swoje niezadowolenie także podczas manifestacji.
Na podstawie nadesłanej informacji
fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)
