Polski Alarm Smogowy (PAS) sprawdził, ile wniosków do programu Czyste Powietrze złożono w pierwszych trzech miesiącach po jego wznowieniu. Jak wynika z przekazanej informacji, jest ich aż siedmiokrotnie mniej niż w tym samym okresie 2024 roku. To zapaść ważnego programu, który miał oczyścić powietrze i wesprzeć gospodarstwa domowe borykające się z wysokimi kosztami energii – podkreśla PAS. Co więcej, w przekazanej informacji PAS zaznaczył, że mamy do czynienia z najpotężniejszym kryzysem w walce ze smogiem, jaki obserwujemy od wielu lat.
Problemy z programem Czyste Powietrze po przeprowadzonej reformie
O liczbę wniosków złożonych do programu Czyste Powietrze, PAS zapytał NFOŚiGW. W okresie od 31 marca do 30 czerwca 2025 r., czyli przez trzy miesiące od ponownego uruchomienia programu, złożono 11 160 wniosków. W analogicznym okresie 2024 roku liczba ta wyniosła 78 326, zaś w analogicznym okresie 2023 roku – 54 109.
– To co się dzieje z programem Czyste Powietrze trudno nazwać inaczej niż zapaścią. Od swojego restartu program w ciągu kwartału osiągnął taką samą liczbę wniosków, jaką przed zawieszeniem składano w ciągu dwóch tygodni! – zaznaczył Piotr Siergiej, rzecznik PAS.
Po reformie popularność programu znacząco spadła – podkreślił PAS. Jak dodaje, bez reform i zmiany zarządzania programem Czyste Powietrze, możemy zapomnieć o masowej termomodernizacji polskich domów i wymianie „kopciuchów”. Polski Alarm Smogowy zapowiedział monitoring postępów programu w nadchodzących miesiącach. Obecnie prowadzi wywiady w gminach, chcąc wspólnie z władzami samorządowymi wypracować niezbędne zmiany.
– Sytuacja jest dramatyczna. Program jest w głębokim kryzysie, a sposób, w jaki jest zarządzany jest nie do obrony. Mamy problem nie tylko ze spadkiem zainteresowania Czystym Powietrzem, ale również z zaległymi płatnościami dla firm i obywateli, którzy płacą cenę za błędy w zarządzaniu PCZP. Podważono również zaufanie społeczne do tego niezmiernie ważnego programu. Obawiam się, że bez zasadniczej zmiany podejścia do problemów, z jakimi boryka się Czyste Powietrze, rok 2025 będziemy wspominać jako ten, w którym program w zasadzie został zatrzymany – skomentował Andrzej Guła, lider PAS.
Co zrobić, by program zaczął lepiej funkcjonować?
Zdaniem PAS należy jak najszybciej uprościć, odbiurokratyzować i przyspieszyć obsługę beneficjentów oraz przywrócić zaufanie ludzi i firm do programu.
– Nie może być tak, że uczciwi beneficjenci oraz przedsiębiorcy płacą za opieszałość urzędników. Nierozważne działania NFOŚ wywołały nie tylko utratę zaufania do programu, ale niesłusznie podważyły uczciwość setek tysięcy beneficjentów aplikujących o dotacje – komentuje Andrzej Guła.
PAS proponuje również wprowadzenie tzw. bonów na audyt energetyczny. Miałoby je otrzymać każde gospodarstwo domowe, niezależnie czy zdecyduje się przystąpić do programu.
– To ważne, ponieważ z informacji płynących z gmin wiemy, że niektórzy beneficjenci wycofują się, gdyż wykonanie audytu nie gwarantuje automatycznego dostępu do programu mimo poniesionych kosztów – powiedział Piotr Siergiej.
Zdaniem PAS, można było przebudować i uszczelnić Czyste Powietrze stopniowo, nie zawieszając możliwości aplikowania. Niestety zarząd NFOŚiGW podjął błędną w ocenie PAS decyzję i obecnie liczba składanych wniosków jest bardzo mała. „Na pewno nie pomogła kampania Narodowego Funduszu przekonująca obywateli, że program jest źródłem nadużyć i defraudacji, mimo że liczba wadliwych wniosków nie sięgała nawet jednego procenta” – podkreśla PAS. Jak dodaje, program powinien być kontynuowany i wspierany finansowo przez rząd.
Na podstawie nadesłanej informacji
fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne), rys. PAS
