Według danych przekazanych przez RLG Polska, palenie odpadów w gospodarstwach domowych wciąż jest stosunkowo powszechne, choć niewiele osób otwarcie się do tego przyznaje. Wśród mieszkańców wsi i małych miasteczek, przeprowadzono badanie. Spalanie odpadów w piecu lub na podwórku zadeklarowało 6% respondentów. Jednak 46% z nich potwierdza lub przypuszcza, że ich sąsiedzi stosują taką praktykę. 14% badanych miało wskazać, że problem dotyczy wielu osób w ich najbliższym otoczeniu. 10% potwierdza, że przynajmniej jeden z ich sąsiadów spala odpady, a 22% zauważa symptomy świadczące o tym, że sąsiad mógłby to robić – specyficzny kolor czy zapach dymu.
Palenie odpadów – co ankietowani wrzucają do pieca?
W piecach najczęściej spala się odpady papierowe – takie jak karton czy makulatura. Spala je 70% osób. 53% respondentów spala drewniane odpady gabarytowe, a 25% tworzywa sztuczne (plastikowe butelki, foliowe opakowania, torebki po przyprawach). Jeśli chodzi o przydomowe ogniska, najczęściej spalane są zaś odpady zielone (77%) oraz papierowe (41%). Tymczasem wszystkie te odpady powinny trafić do segregacji – podkreśla RLG.
Wśród głównych powodów spalania odpadów w gospodarstwach domowych, wymieniono koszty i wygodę. Połowa ankietowanych stwierdziła, że pali odpady w piecach, ponieważ jest to darmowe paliwo. 37% osób uważa to za prosty sposób na pozbycie się odpadów. Natomiast 26% miało stwierdzić, że wyrzucanie odpadów, które można spalić, to marnotrawstwo. Zdarzają się również osoby, które chcą się w ten sposób pozbyć odpadów po niebezpiecznych substancjach (24%).
Przyczyną niska świadomość
Jako źródło problemu, RLG wskazało niską świadomość osób palących odpady na temat przepisów prawa w tym zakresie oraz konsekwencji wynikających z tej praktyki. Jedynie 20% badanych, spośród wszystkich deklarujących spalanie śmieci, zdaje sobie sprawę z tego, że zgodnie z polskim prawem, nie wolno palić na własną rękę w domu ani na wolnym powietrzu żadnego rodzaju odpadów. Dotyczy to również roślin z ogrodu. 52% z nich wie, że palenie odpadów jest szkodliwe dla zdrowia, a 41% – że powoduje zanieczyszczenie powietrza. Jednak 75% badanych przyznających się do palenia śmieci, zdaje sobie sprawę z tego, że może to skutkować karą grzywny.
– Zachowania i poglądy osób spalających odpady pokazują, że jeśli chodzi o edukację społeczną, mamy jeszcze wiele do zrobienia. Z jednej strony wiedza o tym, że spalanie śmieci zanieczyszcza powietrze i szkodzi zdrowiu jest już dosyć powszechna, z drugiej jednak aż 80% osób palących śmieci nie wie, że jest to zakazany proceder. To bardzo niepokojące i powinno być sygnałem dla włodarzy gmin o niedostatecznym edukowaniu ich mieszkańców. Ważne jest również, by gminy zachęcały mieszkańców do likwidacji starych, nieefektywnych kotłów, które pozwalają na spalanie odpadów – skomentował Piotr Siergiej, rzecznik Polskiego Alarmu Smogowego.
Czym skutkuje palenie odpadów?
Palenie odpadów ma fatalne skutki dla zdrowia i dla środowiska. W wyniku ich spalania, do powietrza trafiają toksyczne substancje, takie jak dioksyny, furany czy metale ciężkie. Są one przyczyną kaszlu, duszności, zawrotów głowy, a w dłuższej perspektywie także alergii, chorób układu oddechowego i krążenia. Mogą też powodować nowotwory. Paląc odpady, marnujemy surowce, które mogłyby zostać ponownie wykorzystane, gdyby trafiły do odpowiednich pojemników, a dzięki temu do recyklingu. Za palenie śmieci w piecu grozi kara pieniężna do 5 tys. zł, a nawet 30 dni aresztu. Natomiast spalanie odpadów zielonych, np. liści czy gałęzi w ogródku lub na działce, może skutkować mandatem w wysokości 500 zł.
Proponowane rozwiązania
– Aby zaprojektować skuteczną kampanię edukacyjną dotyczącą problemu palenia odpadów w gospodarstwach domowych, postanowiliśmy wyjść od zbadania tego zjawiska: jego przyczyn, skali i motywacji stojących za tą praktyką. Wyniki pozwoliły zdiagnozować jedno ze źródeł problemu, jakim jest stosunkowo niska świadomość dotycząca negatywnych konsekwencji spalania odpadów. W odpowiedzi na tę diagnozę zaplanowaliśmy dwa rodzaje działań. Pierwsze są nastawione na edukację wczesnoszkolną. W ramach kampanii „Nie pal, segreguj!” przygotowaliśmy m.in. konspekt lekcji dla klas 1-3 mającej naświetlić uczniom problem i uświadomić im jego konsekwencje, a jednocześnie zachęcić ich do segregacji odpadów. Liczymy też na efekt kuli śnieżnej – mamy nadzieję, że młodzi uczniowie przyniosą nowo zdobytą wiedzę do domu i w ten sposób przyczynią się do wzrostu świadomości także wśród starszych pokoleń. Równolegle uruchomiliśmy kampanię z influencerami, znanymi m.in. z telewizyjnego reality show. Dzięki swojej autentyczności i znajomości realiów życia w lokalnych społecznościach, ci liderzy opinii są wiarygodni dla odbiorców. Pokazując własny przykład, mogą przekonać, że segregacja jest prosta, praktyczna i korzystna – powiedziała Monika Wyciechowska z RLG Polska.
Na podstawie pap-mediaroom.pl
fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)
