konkluzje BAT

Nowe normy emisyjne dla obiektów energetycznego spalania

Do 2021 r. polskie elektrownie węglowe i duże zakłady przemysłowe czeka konieczność modernizacji instalacji, dzięki którym zmniejszą one emisję. Jest to wymóg niedawno przyjętych i ogłoszonych przez Komisję Europejską konkluzji BAT, obejmujących m.in. ww. obiekty.

Konkluzje BAT (z ang. Best Available Techniques) to dokument sporządzony na podstawie dokumentu referencyjnego BAT (tzw. BREF), który formułuje wnioski dotyczące najlepszych dostępnych technik dla instalacji nim objętych. Służą one jako odniesienie przy ustalaniu warunków, na jakich wydawane są pozwolenia emisyjne.

Nowe konkluzje BAT i trzy rodzaje instalacji

Nowe konkluzje BAT odnoszą się do trzech rodzajów instalacji:

  • o całkowitej nominalnej mocy cieplnej dostarczonej w paliwie wynoszącej 50 MW lub więcej tylko wtedy, gdy taka działalność odbywa się w obiektach energetycznego spalania o całkowitej nominalnej mocy cieplnej dostarczonej w paliwie wynoszącej 50 MW lub więcej (spalanie paliw),
  • o całkowitej nominalnej mocy cieplnej dostarczonej w paliwie wynoszącej 20 MW lub więcej tylko wtedy, gdy taka działalność jest bezpośrednio związana z obiektem energetycznego spalania (zgazowanie węgla lub innych paliw),
  • współspalarni odpadów w odniesieniu do odpadów innych niż niebezpieczne, o wydajności przekraczającej 3 tony na godzinę lub w odniesieniu do odpadów niebezpiecznych, o wydajności przekraczającej 10 ton na dobę, tylko wtedy, gdy taka działalność odbywa się w obiektach energetycznego spalania objętych tiret pierwszym powyżej (unieszkodliwianie lub odzysk odpadów).

Jeśli zaś chodzi o paliwa uwzględnione w nowych konkluzjach BAT, to należy przez nie rozumieć wszelkie stałe, ciekłe lub gazowe substancje palne, w tym paliwa stałe (np. węgiel kamienny, węgiel brunatny, torf), biomasę, paliwa ciekłe (np. ciężki olej opałowy i olej napędowy), paliwa gazowe (np. gaz ziemny, gaz zawierający wodór i gaz syntezowy), paliwa charakterystyczne dla przemysłu (np. produkty uboczne przemysłu chemicznego i hutnictwa żelaza i stali) oraz odpady (z pewnymi wyjątkami, jak np. odpady komunalne).

Ogólnie rzecz biorąc, opublikowane konkluzje BAT nie tylko zaostrzają standardy dla zanieczyszczeń do tej pory uregulowanych przez prawodawcę unijnego (NOX, SO2, pył), lecz także obejmują standardami kolejne grupy substancji, tj. rtęć (Hg), chlorowodór (HCl), fluorowodór (HF) i amoniak (NH3), oraz wprowadzają dodatkowe wymogi, np. dotyczące monitoringu. Techniki wymienione i opisane w nowych konkluzjach BAT nie mają jednak ani nakazowego, ani wyczerpującego charakteru. Dopuszcza się stosowanie innych rozwiązań, o ile zapewniają one co najmniej równoważny poziom ochrony środowiska.

Zakres nowych konkluzji BAT jest jednak ograniczony podmiotowo, bowiem zostały spod nich wyłączone niektóre instalacje, np. spalania paliw rafineryjnych na terenie rafinerii, a także instalacje, które uzyskały odstępstwa (o czym poniżej).

W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że oprócz ogólnych konkluzji BAT zastosowanie mają również konkluzje BAT w odniesieniu do określonego paliwa, wpływając na efektywność środowiskową i sprawność energetyczną spalania danego rodzaju paliwa. Z kolei ogólne konkluzje BAT odnoszą się do takich aspektów jak systemy zarządzania środowiskowego, monitorowanie, ogólna efektywność środowiskowa i sprawność spalania, zużycie wody i emisja hałasu.

Konkluzje BAT dla nowych i starych

Dlaczego nowe konkluzje BAT mają tak duże znaczenie? Ponieważ odnoszą się nie tylko do nowo budowanych instalacji, ale obejmują również instalacje już istniejące. Dla tych ostatnich obiektów oznacza to podjęcie kosztownego procesu modernizacji, dzięki której osiągnięte zostaną odpowiednie poziomy emisji. Organy administracji będą weryfikowały spełnienie wymagań BAT przez instalacje i od tego będą uzależniały wydanie im pozwoleń zintegrowanych. Niestety, obiekty już istniejące mają niewiele czasu na dostosowanie się do nowych standardów – wymagania wynikające z konkluzji obejmą je od 17 sierpnia 2021 r.

Z kolei organy właściwe do wydania pozwolenia zintegrowanego mają obowiązek analizy warunków wydanych pozwoleń, zgodnie z art. 215 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, do 17 lutego 2018 r.

Możliwe odstępstwa

Wedle motywu 16. dyrektywy IED, możliwe jest zastosowanie odstępstw od konkluzji BAT, jeśli jest to uzasadnione pewnymi szczególnymi okolicznościami. W przypadku gdy stosowanie poziomów emisji powiązanych z najlepszymi dostępnymi technikami prowadziłoby do nieproporcjonalnie wysokich kosztów w porównaniu do korzyści środowiskowych właściwe organy powinny mieć możliwość określania dopuszczalnych wielkości emisji odbiegających od tych poziomów.

Zostało to skonkretyzowane w art. 15 ust. 4 dyrektywy, zgodnie z którym odstępstwo może mieć zastosowanie w przypadku, gdy ocena pokazuje, że osiągnięcie poziomów emisji powiązanych z najlepszymi dostępnymi technikami, opisanymi w konkluzjach dotyczących BAT, prowadziłoby do nieproporcjonalnie wysokich kosztów w stosunku do korzyści dla środowiska, ze względu na położenie geograficzne danej instalacji lub lokalne warunki środowiskowe lub charakterystykę techniczną danej instalacji.

Organem właściwym będzie organ wydający decyzję o zmianie pozwolenia zintegrowanego (czyli najczęściej właściwy dla danej instalacji marszałek województwa), ponieważ odstępstwa od konkluzji BAT będą udzielane w formie zmiany pozwolenia zintegrowanego.

Warto również wspomnieć, że odstępstwa są także możliwe w przypadku nagłego zakłócenia w dostawie paliwa lub gazu o małej zawartości siarki, wynikającego z poważnych niedoborów. Mogą mieć one jednak charakter jedynie tymczasowy.

Tekst Decyzji Wykonawczej Komisji (UE) 2017/1442 z 31 lipca 2017 r., ustanawiającej konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do dużych obiektów energetycznego spalania, zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE, jest dostępny na stronie eur-lex.europa.eu.

fot. sozosfera.pl

Tomasz Miś

Tomasz Miś

radca prawny, Kancelaria Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.
e-mail: tomasz.mis@sdzlegal.pl