Na liście miejscowości z najbardziej zanieczyszczonym powietrzem przeważają małe miasta i gminy wiejskie. Jednocześnie świadomość zagrożenia wynikającego z oddychania zanieczyszczonym powietrzem jest tam najniższa. Dlatego Polski Alarm Smogowy (PAS) rozpoczyna kampanię „Zobacz, czym oddychasz” w 28 miastach i wsiach. To już siódma odsłona akcji edukacyjnej, w czasie której „mobilne płuca” trafią do 13 województw. Instalacje pojawią się przede wszystkim w gminach, w których nie są prowadzone pomiary jakości powietrza – przekazał PAS. Ich zadaniem będzie unaocznienie mieszkańcom, jak poważnym problemem jest oddychanie zanieczyszczonym powietrzem.
W tym sezonie „mobilne płuca” staną w 13 województwach
W tym sezonie grzewczym „mobilne płuca” trafią do 13 województw i 28 miejscowości. Instalacje będą mierzyć jakość powietrza i pokazywać czym oddychają mieszkańcy. Tegoroczna kampania odbywa się ze współudziałem Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego (UMWM) oraz Urzędu m.st. Warszawa.
– Bardzo zależało nam, by instalacje mobilnych płuc trafiły do mniejszych miejscowości, w których nie ma pomiaru jakości powietrza. w tym sezonie grzewczym udało nam się dotrzeć do wielu gmin wiejskich. Co ważne, nasze instalacje pojawią się tam na prośbę władz lokalnych, które zdecydowały się na edukowanie swoich mieszkańców. Przy okazji pobytu instalacji w ich gminach odbędą się różne wydarzenia informacyjno-edukacyjne. Na podstawie pomiarów jakości powietrza prowadzonych przez GIOŚ, wiemy że największe zanieczyszczenie występuje głównie w małych miejscowościach, które dominują na liście smogowych rekordzistów. Jednocześnie badania opinii publicznej pokazują, że to w tych miejscach świadomość zagrożenia, jakim jest zanieczyszczenie powietrza, jest najmniejsza. Dlatego cieszymy się, że nasza kampania zawita głównie do mniejszych miast i gmin wiejskich– mówi Piotr Siergiej, rzecznik PAS.
Wspólne działania na rzecz czystego powietrza
Pomimo trwałego trendu wskazującego na powolną poprawę jakości powietrza, rok 2024 zaznaczył się jako anomalia. Bowiem w roku tym średnie stężenia PM10 wzrosły aż o 7% w porównaniu z rokiem 2023 – zaznaczył PAS. Dlatego kampania uświadamiająca skalę zagrożenia, jakim jest oddychanie zanieczyszczonym powietrzem jest w małych gminach tak istotna – dodała organizacja.
„Mobilne płuca” pojawią się m.in. w siedmiu gminach województwa mazowieckiego. Dzięki dofinansowaniu z budżetu Mazowsza uzyskanemu przez PAS, mazowiecka część projektu ma szerszy wymiar. Mazowieccy urzędnicy i ekodoradcy z 69 gmin Metropolii Warszawskiej zostaną przeszkoleni w zakresie wdrażania uchwały antysmogowej. Dzięki zdobytym kompetencjom i wymianie doświadczeń działania na rzecz ochrony mieszkańców przed smogiem i skutkami ubóstwa energetycznego będą bardziej efektywne – zapowiedział PAS. – Pojawienie się „mobilnych płuc” sprawi, że mieszkańcy będą mieli szansę na własne oczy przekonać się, jak poważne konsekwencje dla zdrowia ma wdychanie smogu i dlaczego wspólne działania na rzecz czystego powietrza są tak potrzebne – zaznaczył Marcin Podgórski, dyrektor Departamentu Gospodarki Odpadami, Emisji i Pozwoleń Zintegrowanych UMWM.
„Mobilne płuca” także w niektórych dzielnicach Warszawy
„Mobilne płuca” pojawią się również w czterech dzielnicach Warszawy na terenie pięciu szkół. Obecność płuc w stolicy jest elementem projektu finansowanego ze środków Krajowego programu odbudowy i zwiększania odporności (KPO). Obok termomodernizacji szkół i przedszkoli projekt ten umożliwia przeprowadzenie, w 25 placówkach, programu edukacyjnego dla całej społeczności: uczniów, rodziców i grona pedagogicznego. – Jakość powietrza w Warszawie systematycznie się poprawia, ale nie spoczywamy na laurach. Wiemy, że edukacja miała duży wpływ na skalę wymiany kopciuchów w stolicy, dlatego każda akcja uświadamiająca w kwestii smogu ma znaczenie – podkreśliła Magdalena Młochowska, dyrektor koordynator ds. zielonej Warszawy.
W tym roku instalacja antysmogowych płuc po raz pierwszy trafiła do uzdrowiska – zaznaczył PAS. Stanęła ona w Cieplicach Śląskich Zdrój. – Ludzie przyjeżdżają, również zimą, w sezonie smogowym, do uzdrowisk, by się leczyć. Niestety smog temu nie sprzyja. Potrzebujemy zdrowego powietrza, nie tylko w uzdrowiskach. Bez wsparcia, z poziomu krajowego, dla likwidacji kopciuchów w domach wielorodzinnych będziemy nadal się truć. Niestety zawieszenie ogólnopolskich programów typu „Ciepłe Mieszkanie” źle wróży naszym płucom – skomentował Krzysztof Smolnicki, lider Dolnośląskiego Alarmu Smogowego.
Edukacja ważnym celem kampanii
Dwumetrowy model ludzkich płuc „oddycha” pochłaniając zanieczyszczenia, które osiadają na białej materii pokrywającej instalację. Powietrze zasysane jest poprzez białą flizelinę pokrywającą makietę przez dwa wentylatory symulujące proces oddychania. Zanieczyszczenia powietrza filtrowane przez „płuca” osiadają na białej materii, która – zależnie od poziomu zanieczyszczenia powietrza – przybiera grafitowy, a nawet czarny kolor. Instalacja ustawiana jest na cztery tygodnie w różnych lokalizacjach, ale głównie w miejscach, w których nie ma pomiarów jakości powietrza, a mieszkańcy często nie mają świadomości, jakim powietrzem oddychają – przekazał PAS.
Edukacja jest ważnym celem kampanii, dlatego w dyskusji o smogu głos nauki jest bardzo istotny – podkreślił PAS. W tej edycji kampanii do współpracy zaproszone zostało środowisko naukowe i lekarskie. To – według PAS – szczególnie ważne w czasach szerzącej się dezinformacji. W roli ambasadorów kampanię wspierają m.in. dr n. med. Katarzyna Musioł. specjalistka chorób dziecięcych, onkolog i hematolog dziecięcy, dr n. med. Piotr Dąbrowiecki, specjalista chorób wewnętrznych, alergolog, dr hab. n. med. Michał Krzyżanowski, epidemiolog środowiskowy oraz prof. dr hab. Bolesław Samoliński, specjalista zdrowia publicznego, alergolog, otorynolaryngolog.
Na podstawie nadesłanej informacji
fot. Polski Alarm Smogowy
