Chcąc wypełnić wymagania Unii Europejskiej, Polska musi zredukować emisję gazów cieplarnianych, wykorzystując jednocześnie węgiel kamienny jako podstawowy surowiec energetyczny. W realizacji obu celów mają pomóc tzw. czyste technologie węglowe. W ocenie Najwyższej Izby Kontroli działania na rzecz wdrożenia jednej z nich – technologii zgazowania węgla – nie były skuteczne.
Zainteresowanie metodą zgazowania węgla rośnie, m.in. dzięki prawdopodobnie mniejszej szkodliwości nowych technologii dla środowiska. Jednak naziemne gazowanie węgla jest mało opłacalne, ponieważ wymaga stworzenia rozbudowanej, kosztownej infrastruktury. Z kolei metoda podziemnego zgazowania węgla nigdzie dotąd – poza Uzbekistanem – nie była wdrażana na szerszą skalę. Wykorzystanie tej technologii zależy bowiem głównie od specyficznej budowy geologicznej regionu.
W ocenie Izby, działania Ministra Gospodarki na rzecz wspierania rozwoju czystych technologii węglowych nie były efektywne. W latach 2010-2015 Minister nie zapewnił skutecznego planowania i monitorowania projektów badawczych i inwestycyjnych. Koordynacja rozwoju nowych technologii przez szefa resortu gospodarki sprowadzała się do biernego oczekiwania na wyniki prowadzonych badań, bez idei dalszego rozwoju tych metodologii ani ich wdrożenia w przemyśle.
Zdaniem NIK-u, technologia zgazowania węgla została, co prawda, ujęta w strategicznych dokumentach rządowych jako czynnik zwiększający konkurencyjność gospodarki, jednak zabrakło spójnej polityki wymuszającej działania branż górnictwa, energetyki i chemii. Zaniedbania te mogą skutkować znacznym opóźnieniem wdrożenia podziemnego zgazowania węgla na skalę półprzemysłową (demonstracyjną). Wprawdzie prace badawcze są realizowane planowo, jednak perspektywa wdrożenia technologii podziemnego zgazowania węgla na skalę przemysłową jest nadal odległa i niepewna. Najbliższy realny termin to – w ocenie NIK-u – 2030 r.
NIK zauważa też, że monitorowane realizacji projektów badawczych i inwestycyjnych związanych z podziemnym zgazowaniem węgla było utrudnione w związku z nieefektywnym systemem monitorowania projektów przyjętym przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. W ocenie Izby, system ten był nieskuteczny i nie pozwalał na ocenę postępu prac w stosunku do założonych celów.
Jak można wyczytać w raporcie NIK-u, zby możliwe było wdrożenie czystych technologii węglowych w Polsce, konieczne jest podjęcie intensywnej współpracy przez przedstawicieli administracji państwowej i partnerów przemysłowych. Ich wspólne działania powinny dążyć do zapewnienia wsparcia dla przedsiębiorców w początkowym okresie wdrażania technologii (np. w formie dotacji czy kredytów dla inwestorów). Istotna jest też zmiana przepisów w obszarze geologii i górnictwa. Prawo powinno dawać przedsiębiorcom gwarancję, że projekt komercyjny będzie mógł zostać zrealizowany w perspektywie długoterminowej. Równie ważnym czynnikiem warunkującym wdrożenie nowych technologii jest bezpieczeństwo dla środowiska.
Pełna treść raportu NIK
Na podstawie: www.nik.gov.pl
fot. pixabay.com
