NFOŚiGW

NFOŚiGW – podsumowano 30 lat

Konferencją prasową, która 13 czerwca br. odbyła się pod hasłem „30 lat w służbie polskiej ochrony środowiska i gospodarki wodnej – dokonania i perspektywy rozwoju”, zainaugurowane zostały obchody jubileuszu 30-lecia Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW).

Powołanie z dniem 1 lipca 1989 r. NFOŚiGW było jednym z pierwszych dokonań transformacji ustrojowej w Polsce. Towarzyszył temu nowy sposób myślenia o ochronie środowiska, uznający je za wartość ponadpokoleniową – podkreśla Fundusz.

W konferencji, prasowej uczestniczyli Henryk Kowalczyk, minister środowiska oraz wszyscy członkowie Zarządu NFOŚiGW: Marek Ryszka, p.o. prezesa Zarządu i wiceprezesi: Anna Mańk, Dominik Bąk i Artur Michalski. Członkowie Zarządu zaprezentowali główne dokonania i osiągnięcia z 30-letniej działalności Funduszu. Omówili oni również najważniejsze wyzwania oraz nowe programy priorytetowe uruchamiane w bieżącym roku.

NFOŚiGW – rówieśnik wolnej Polski

Minister Kowalczyk podkreślił, że NFOŚiGW jest rówieśnikiem wolnej Polski, a porównanie obecnego stanu środowiska z tym z końca lat 80. ubiegłego wieku pokazuje olbrzymią zmianę na korzyść. W jego ocenie powołanie Funduszu dało podstawę do stworzenia i stałego doskonalenia systemu finansowania ochrony środowiska w Polsce, do którego kilka lat później dołączyły fundusze wojewódzkie. System ten sprawdził się w praktyce. Umożliwia on bowiem bezpośrednie wykorzystywanie wpływów z opłat i kar za korzystanie ze środowiska do finansowania konkretnych proekologicznych i często wieloletnich programów.

Szef resortu środowiska zaznaczył też, że NFOŚiGW podejmuje proekologiczne działania na wielką skalę. Takim zadaniem jest np. realizowany wspólnie z wojewódzkimi funduszami – program Czyste Powietrze. Minister Henryk Kowalczyk wspomniał również o nowych programach środowiskowych na rzecz rolnictwa.

Marek Ryszka, pełniący obowiązki szefa Funduszu podkreślił kluczową pozycję i rolę NFOŚiGW w polskim systemie finansowania ochrony środowiska. Wskazał też, że obecny poziom finansowania ochrony środowiska to ok. 4-5 mld zł rocznie, po 50% ze środków unijnych i własnych.

Warto zwrócić uwagę, że w latach 1989-2018 w wyniku działalności NFOŚiGW zrealizowano m.in. 4125 projektów w zakresie gospodarki wodno-ściekowej, 4076 projektów dla ochrony powietrza i klimatu oraz 1244 projekty w obszarze gospodarki odpadami i ochrony powierzchni ziemi.

Od 1989 r. do dzisiaj NFOŚiGW zawarł prawie 32 tys. umów na realizację przedsięwzięć proekologicznych, w tym 3,1 tys. umów z udziałem środków zagranicznych. Wartość tych projektów wyniosła (łącznie z wkładem beneficjentów) 237 mld zł. Na 28,8 tys. umów ze środków krajowych wydatkowano 50,9 mld zł, a koszt realizowanych projektów wyniósł 157 mld zł. W tym okresie wpływy do NFOŚiGW z opłat i kar stanowiły 27,9 mld zł – wylicza Fundusz.

Priorytety Funduszu i programy na rzecz ochrony wód

Wśród priorytetów w działalności NFOŚiGW, szefujący tej instytucji Marek Ryszka, wskazał adaptację do zmian klimatu, ochronę wód, geologię i górnictwo. Ponadto wśród priorytetowych tematów wyliczył on gospodarkę w obiegu zamkniętym, w tym gospodarowanie odpadami oraz ochronę powietrza. Wśród wyzwań na lata 2021-2027 szef Funduszu wskazał adaptację do zmian klimatu, w tym zarządzanie ryzykiem i odpornością na klęski żywiołowe. W tych wyzwaniach umiejscowiono także gospodarkę niskoemisyjną (ekomobilność, czyste powietrze), gospodarkę w obiegu zamkniętym i transformację energetyczną (efektywność energetyczna, odnawialne źródła energii – OZE, inteligentne systemy i sieci ciepłownicze). Tutaj szef NFOŚiGW wyliczył także zrównoważoną gospodarkę wodną oraz bioróżnorodność i edukację ekologiczną.

Ponadto podczas konferencji M. Ryszka omówił nowy program priorytetowy „Adaptacja do zmian klimatu oraz ograniczanie skutków zagrożeń środowiska”.

Przypomniał także zrealizowane z udziałem środków NFOŚiGW obiekty gospodarki wodnej. Dodał również, że znacznemu rozszerzeniu ulega „Ogólnopolski program finansowania służb ratowniczych”.

W latach 1989-2019, wspierając zadania określone m.in. w Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych (KPOŚK), NFOŚiGW zawarł ponad 1000 umów na realizację prac o wartości 42 mld zł w prawie 500 aglomeracjach. Zbudowano bądź unowocześniono 1600 oczyszczalni oraz 83 tys. km sieci kanalizacyjnych. Obecnie działania w obszarze gospodarki wodno-ściekowej zostaną poszerzone o „Ogólnopolski program gospodarki wodno-ściekowej poza granicami aglomeracji ujętych w Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych”.

Efektywność energetyczna, OZE i Czyste Powietrze

Z kolei celem „Ogólnopolskiego systemu wsparcia doradczego dla sektora publicznego, mieszkaniowego oraz przedsiębiorstw w zakresie efektywności energetycznej oraz OZE”, który NFOŚiGW realizuje we współpracy z 15 WFOŚiGW oraz samorządem lubelskim, jest wspieranie projektów przyczyniających się do realizacji pakietu energetyczno-klimatycznego Unii Europejskiej. Program ma na celu także zwiększenie świadomości społecznej w zakresie rozwoju gospodarki niskoemisyjnej. Ma również wspierać gminy w przygotowaniu i wdrażaniu planów gospodarki niskoemisyjnej (PGN). Celem jest także wspieranie działań w przygotowaniu i wdrażaniu inwestycji w zakresie efektywności energetycznej oraz odnawialnych źródeł energii.

Zespół prawie 90 osób udziela porad i wskazówek przedsiębiorcom, samorządom i osobom indywidualnym. Zrealizowano ponad 72 tys. działań doradczych, z których 83% udzielono w związku z realizacją programu Czyste Powietrze. Ponadto doradcy wsparli przygotowanie i wdrożenie ok. 1800 planów gospodarki niskoemisyjnej. Przeprowadzono też 60 szkoleń, podczas których wyszkolono blisko 1500 energetyków gminnych z ponad 1100 gmin. Odbyło się także ponad 180 szkoleń, w których wzięło udział ponad 4 tys. pracowników ośrodków pomocy społecznej.

Prezes Marek Ryszka podał najważniejsze informacje dotyczące programu Czyste Powietrze. Zgodnie z nimi, na koniec maja br. do wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW) wpłynęło łącznie 58,2 tys. wniosków. Zawartych zostało 12,2 tys. umów na kwotę 1,4 mln zł. Ponad 7 tys. wniosków przyjął tylko WFOŚiGW w Katowicach.

Będzie bezpieczna i ekologiczna droga do szkoły…

Osiągnięcia, bieżące działania oraz plany Funduszu w obszarach energii, ekoinnowacji, ochrony przyrody oraz edukacji ekologicznej przedstawił wiceprezes Michalski. Podkreślił on kompleksowość wsparcia w powyższych obszarach, które obejmuje m.in.: ograniczanie presji przemysłu, efektywność energetyczną, racjonalne wykorzystanie zasobów, rozwój efektywnego ciepłownictwa (w tym: wprowadzanie OZE, likwidację indywidualnego ogrzewania oraz modernizację i rozwój sieci), rozwój technik kogeneracyjnych, kompleksową termomodernizację, rozwój odnawianych źródeł energii (w tym wykorzystanie zasobów geotermalnych), a także ekomobilność i ekoinnowacje.

Prezes Michalski zapowiedział także uruchomienie nowego programu priorytetowego „Kangur – Bezpieczna i ekologiczna droga do szkoły”. W jego ramach NFOŚiGW dofinansuje m.in. zakup nowych elektrycznych autobusów szkolnych. Beneficjentami będą w tym przypadku gminy wiejskie oraz miasta średnie, tracące funkcje społeczno-gospodarcze.

Z kolei wiceprezes Bąk przedstawił działania NFOŚiGW na rzecz ochrony ziemi i gospodarki odpadami. W tej dziedzinie NFOŚiGW finansuje lub współfinansuje następujące projekty: kompleksowe systemy zagospodarowania odpadów, kompleksowe systemy zagospodarowania odpadów, technologie unieszkodliwiania odpadów, technologie i modernizacje spalarni odpadów, recycling pojazdów wycofanych z eksploatacji, rekultywacje terenów zdegradowanych, zabezpieczenia wyrobisk górniczych, poznanie budowy geologicznej kraju oraz gospodarkę zasobami złóż kopalin i wód podziemnych, regenerację środowiskową gleb poprzez ich wapnowanie oraz usuwanie odpadów pochodzących z działalności rolniczej oraz wyrobów zawierających azbest.

Finansowanie krajowe przez minionych 30 lat zaowocowało zawarciem 9175 umów, przy udzielonym wsparciu w kwocie 9,36 mld zł. Natomiast finansowanie z udziałem środków unijnych w okresie 2000-2013 przełożyło się na umowy opiewające na kwotę 6,6 mld zł, przy dofinansowaniu ze środków unijnych w wysokości 3,1 mld zł. W POIiŚ 2014-2020 w działaniu 2.2 Gospodarka odpadami komunalnymi zawarto dotychczas 35 umów na łączną wartość projektów 1,7 mld zł i udzielonym dofinansowaniu z Funduszu Spójności na poziomie 830 mln zł. Z kolei w działaniu 2.5 Poprawa jakości środowiska miejskiego zawarto 154 umowy na wartość projektów 1,25 mld i udzielonym dofinansowaniu 920 mln zł.

Nowe programy NFOŚiGW

Nowymi projektami NFOŚiGW w prezentowanym obszarze są: „Ogólnopolski program regeneracji środowiskowej gleb poprzez ich wapnowanie”, „Usuwanie porzuconych odpadów”, „Usuwanie folii rolniczych i innych odpadów pochodzących z działalności rolniczej” (program pilotażowy) oraz „Ogólnopolski program finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest”. Prezes Dominik Bąk zaakcentował, że na okres nowej perspektywy finansowej szczególnie ważne jest uwzględnienie tych działań w POIiŚ 2021-2027 oraz wdrożenie gospodarki o obiegu zamkniętym we wszystkich obszarach finansowanych przez NFOŚiGW.

Następnie wiceprezes Mańk zaprezentowała inwestycje kapitałowe Funduszu. Portfel podstawowy stanowią: w zakresie wytwarzania energii cieplnej – PEC Geotermia Podhalańska w Bańskiej Niżnej (90,6% akcji), Geotermia Pyrzyce (62,1% udziałów), Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Tarnowie (39,3% akcji), Miejska Energetyka Cieplna w Ostrowcu Świętokrzyskim (40% udziałów). Natomiast w obszarze usług finansowych: BOŚ SA (58% akcji), a w zakresie usług doradczych – Krajowa Agencja Poszanowania Energii (67,7% akcji).

Prezes Mańk przedstawiła m.in. wyniki finansowe wszystkich spółek portfela podstawowego NFOŚiGW. Podkreśliła przy tym, że są one stabilne, a firmy poprawiają swoje wyniki finansowe.

Konferencję prasową zakończyła seria dziennikarskich pytań skierowanych do Zarządu NFOŚiGW. Dotyczyły one głównie zagadnień ekomobilności oraz najnowszych programów priorytetowych.

Na podstawie www.nfosigw.gov.pl

fot. Gerd Altmann z Pixabay