Główny Urząd Statystyczny (GUS) zaprezentował informację sygnalną pt. „Ekonomiczne aspekty ochrony środowiska w 2018 r.”. Wynika z niej, że w 2018 r. nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska wyniosły ok. 10,4 mld zł (przy 6,8 mld zł w 2017 r.), a na gospodarkę wodną – ok. 2,5 mld zł (2,1 mld zł w 2017 r.). W 2018 r. nakłady na ochronę środowiska i gospodarkę wodną stanowiły odpowiednio 0,49% i 0,12% produktu krajowego brutto (PKB), a w roku 2017 było to odpowiednio 0,34% i 0,10%.
Jak zaznacza GUS, w nakładach na środki trwałe służące ochronie środowiska największy udział miały przedsiębiorstwa, a w dalszej kolejności były gminy i jednostki budżetowe. Gdy zaś chodzi o wydatki na gospodarkę wodną, na pierwszy miejscu pod kątem nakładów również były przedsiębiorstwa, jednak gminy zostały w tym zakresie wyprzedzone przez jednostki budżetowe.
Największe nakłady na środki trwałe na ochronę środowiska poniesiono w woj. śląskim (14,4% ogółu nakładów na środki trwałe służące ochronie środowiska), woj. mazowieckim (14,2%) oraz wielkopolskim (8,3%). Najniższe wydatki odnotowano natomiast w woj. warmińsko-mazurskim (1,8%), woj. lubuskim (2,1%) i opolskim (2,6%) – wylicza GUS.
Z kolei w gospodarce wodnej największe nakłady poniesiono w woj.. dolnośląskim (17,7%), śląskim (16,9%) i mazowieckim (13,7%), a najmniejsze w woj. lubuskim (1,8%) oraz warmińsko-mazurskim (2,2%).
Nakłady na ochronę środowiska w 2018 r.
Nakłady na środki ochronę środowiska w ujęciu GUS-owskim obejmują dziewięć dziedzin. Są to: ochrona powietrza atmosferycznego i klimatu; gospodarka ściekowa i ochrona wód; gospodarka odpadami, a także ochrona i przywrócenie wartości użytkowej gleb oraz ochrona wód podziemnych i powierzchniowych. W dalszej kolejności kategoria ta obejmuje zmniejszenie hałasu i wibracji; ochronę różnorodności biologicznej i krajobrazu; ochronę przed promieniowaniem jonizującym, a także działalność badawczo-rozwojową oraz pozostałą działalność związaną z ochroną środowiska (głównie administracja i zarządzanie środowiskiem, edukacja i szkolenia).
W strukturze nakładów na środki trwałe służące ochronie środowiska w 2018 r. dominowały nakłady na gospodarkę ściekową i ochronę wód oraz na ochronę powietrza atmosferycznego i klimatu, z udziałem wynoszącym odpowiednio 52,3% i 28,3%. Pozostałe 19,4% nakładów to odpowiednio środki przekazane na gospodarkę odpadami (6,9%), ochronę bioróżnorodności i krajobrazu (1,4%), na zmniejszenie hałasu i wibracji (1%) i na ochronę gleb i wód podziemnych i powierzchniowych (0,5%). Natomiast na działalność badawczo-rozwojową przeznaczono 0,1% nakładów na środki trwałe w dziedzinie ochrony środowiska, a pozostałą działalność związaną z ochroną środowiska wsparto wydatkami na poziomie 9,6%.
Przede wszystkich gospodarka ściekami i ochrona powietrza
Jak wskazuje GUS, w 2018 r. nakłady na środki trwałe służące gospodarce ściekowej i ochronie wód wyniosły 5,4 mld zł. Największe wydatki na ten cel poniesiono w woj. mazowieckim (14,7%), a następnie w wielkopolskim (12,3%) i śląskim (9,8%). Z kolei najniższe wydatki w tym obszarze poczynione zostały w woj. warmińsko-mazurskim (2,2%), lubuskim (2,3%) oraz opolskim (2,7%).
Wydatki na środki trwałe służące ochronie powietrza atmosferycznego i klimatu wyniosły 2,9 mld zł, a największe nakłady w tym zakresie poniesiono w woj. śląskim (18%), mazowieckim (17,5%) i lubelskim (12,3%), a najmniejsze w świętokrzyskim (0,9%), lubuskim (1,4%) oraz podlaskim (1,7%). Warto przy tym zwrócić uwagę, że największą część nakładów na ochronę powietrza i klimatu stanowiły wydatki na urządzenia do zapobiegania zanieczyszczeniom (50,1%), w tym niekonwencjonalne źródła energii (19,1%) i nowe techniki i technologie spalania paliw wraz z modernizacją kotłowni i ciepłowni (17,2%) oraz na urządzenia do redukcji zanieczyszczeń (47,9% ogółu wydatków). Najwyższe nakłady na urządzenia do zapobiegania zanieczyszczeniom GUS odnotował w woj. lubelskim (338 mln zł) oraz śląskim (254 mln zł), a na urządzenia do redukcji zanieczyszczeń w woj. zachodniopomorskim (308 mln zł), mazowieckim (278 mln zł) oraz śląskim (273 mln zł).
Z kolei nakłady na niekonwencjonalne źródła energii najwyższe były w woj. lubelskim (299 mln zł) i łódzkim (43 mln zł), a wydatki na nowe techniki i technologie spalania paliw wraz z modernizacją kotłowni i ciepłowni w woj. mazowieckim (178 mln zł) i małopolskim (87 mln zł).
Przy okazji warto zwrócić uwagę, że nakłady na gospodarkę odpadami wyniosły 0,7 mld zł, a na ochronę różnorodności biologicznej i krajobrazu 0,1 mld zł.
Nakłady na gospodarkę wodną
Według GUS, do związanych z gospodarką wodną zalicza się inwestycje w ujęcia i doprowadzenie wody (łącznie z wodną siecią magistralną i rozdzielczą oraz budową laboratoriów kontroli jakości wody, w tym automatycznych stacji pomiaru jakości wody). W tej grupie inwestycji mieści się także budowa i modernizacja stacji uzdatniania wody (SUW), budowa zbiorników wodnych (poza zbiornikami przeciwpożarowymi i wyrównania dobowego), a także stopni wodnych, żeglugowych i energetycznych oraz śluz i jazów. Nakłady na gospodarkę wodną obejmują także środki na regulację i zabudowę rzek i potoków górskich, budowę obwałowań przeciwpowodziowych oraz budowę stacji pomp na zawalach i obszarach depresyjnych.
W 2018 r. kwota nakładów służących gospodarce wodnej wyniosła ok. 2,5 mld zł. Główny strumień nakładów skierowany był na budowę infrastruktury zapewniającej wodę pitną. Inwestycje w ujęcia i doprowadzanie wody stanowiły 54,8% wszystkich nakładów w gospodarce wodnej – wskazuje GUS.
Największe nakłady na ujęcia i doprowadzenia wody poniesiono w woj. mazowieckim (228 mln zł) i śląskim (178 mln zł). Natomiast na zbiorniki i stopnie wodne w woj. śląskim (210 mln zł) oraz dolnośląskim (202 mln zł). z kolei na budowę i modernizację SUW-ów najwięcej środków przeznaczono w woj. mazowieckim (108 mln zł).
Nakłady na ochronę środowiska i gospodarkę wodną i ich efekty rzeczowe
W wyniku realizacji inwestycji z zakresu ochrony środowiska w 2018 r. do użytku oddano 50 oczyszczalni ścieków o łącznej przepustowości 57 tys. m3/dobę. W liczbie tej mieściło się 46 oczyszczalni ścieków komunalnych o łącznej przepustowości 53 tys. m3/dobę. Do eksploatacji przekazano także 3,7 tys. km sieci kanalizacyjnej odprowadzającej ścieki oraz ok. 0,6 tys. km sieci kanalizacyjnej odprowadzającej wody opadowe.
W 2018 r. oddano do użytku urządzenia i instalacje do unieszkodliwiania odpadów o łącznej wydajności wynoszącej ok. 546 tys. ton odpadów na rok, przy czym ok. 60% z tego stanowiło unieszkodliwianie odpadów przez składowanie.
W 2018 r. do użytku oddano urządzenia do zaopatrzenia w wodę o łącznej wydajności ok. 107 tys. m3/dobę, a wydajność nowo oddanych ujęć wodnych wyniosła ok. 55 tys. m3/dobę, zaś wydajność SUW-ów to 51 tys. m3/dobę. Wybudowano także trzy zbiorniki wodne o łącznej pojemności całkowitej ok. 0,6 mln m3. Ponadto powstało 3,2 tys. km sieci wodociągowej oraz wybudowano lub zmodernizowano ok. 43 km obwałowań przeciwpowodziowych.
Na podstawie stat.gov.pl
fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)
