Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska w 2024 r. wyniosły ok. 15,1 mld zł – podał Główny Urząd Statystyczny (GUS). W 2023 r. sięgnęły one 18,2 mld zł. Natomiast wielkość nakładów przeznaczonych na środki trwałe w gospodarce wodnej osiągnęła poziom ok. 3,6 mld zł. Dla porównania, w 2023 r. było to 4,3 mld zł. Jednocześnie GUS podał, że w 2024 r. nakłady na ochronę środowiska i gospodarkę wodną stanowiły odpowiednio 0,42% i 0,10% PKB. W 2023 r. było to odpowiednio 0,53% i 0,13% (źródło: dane o PKB dostępne na stronie: Wskaźniki Makroekonomiczne – aktualizacja 17.04.2025 r. – zaznaczył GUS).
Nakłady na ochronę środowiska i gospodarkę wodną – kto był głównym inwestorem?
Według GUS-u, największy spadek inwestycji w 2024 r. wystąpił w przypadku nakładów na przedsięwzięcia energooszczędne, dotyczące centralnego ogrzewania i ciepłej wody oraz docieplania budynków (spadek o 1 mld zł). Następna była gospodarka ściekowa i ochrona wód (spadek o 0,9 mld zł). Natomiast na trzecim miejscu w zakresie spadku nakładów znalazła się gospodarka odpadami (mniej o 0,7 mld zł).
Podobnie jak w latach poprzednich, głównym inwestorem w zakresie ochrony środowiska były przedsiębiorstwa, kolejnym gminy, a następnie jednostki budżetowe. Grupą inwestorów o największym udziale nakładów w obszarze gospodarki wodnej były natomiast gminy, a w dalszej kolejności przedsiębiorstwa i jednostki budżetowe.
Największe nakłady na środki trwałe na ochronę środowiska poniesiono w województwach: mazowieckim (15,5% ogółu nakładów na środki trwałe służące ochronie środowiska), wielkopolskim (13,2%) oraz śląskim (12,3%). Natomiast najmniejsze wydatki GUS odnotował w woj. lubuskim (1,8%), świętokrzyskim (2,3%) i zachodniopomorskim (2,6%).
W gospodarce wodnej największe nakłady poniesiono w woj. mazowieckim (15,5% ogółu nakładów), dolnośląskim (14,2%) oraz śląskim (9%). Z kolei z danych przedstawionych przez GUS wynika, że najmniejsze wydatki w tym obszarze odnotowano w woj. opolskim (2%), świętokrzyskim (2,3%) oraz warmińsko-mazurskim (2,9%).
Nakłady na ochronę środowiska w kolejności wielkości wydatków
W strukturze nakładów na środki trwałe służące ochronie środowiska w 2024 r. dominowały w Polsce nakłady na gospodarkę ściekową i ochronę wód – 49,4%. W dalszej kolejności były wydatki na ochronę powietrza i klimatu, z udziałem wynoszącym 33,6%. Pozostałe 17% nakładów to odpowiednio nakłady na gospodarkę odpadami (8,3%), zmniejszenie hałasu i wibracji (1,1%), na ochronę gleb oraz wód podziemnych i powierzchniowych (0,7%). Natomiast wydatki na ochronę bioróżnorodności i krajobrazu wyniosły 0,3% z owych 17% pozostałych nakładów, a na pozostałą działalność związaną z ochroną środowiska wydano 6,6% z tej puli.
W 2024 r. nakłady na środki trwałe służące gospodarce ściekowej i ochronie wód wyniosły 7,5 mld zł. Największe nakłady na ten cel poniesiono w woj. mazowieckim (16,2%), śląskim (10,5%) i wielkopolskim (10,3%). Natomiast najniższe wydatki – jak wskazał GUS – poniesionow w woj. opolskim (1,8%), lubuskim (2,3%) oraz świętokrzyskim (2,6%).
Nakłady na środki trwałe służące ochronie powietrza atmosferycznego i klimatuwyniosły 5,1 mld zł. Największe wydatki poniesiono w woj. wielkopolskim (21,8%), dolnośląskim (17,9%) i śląskim (12,0%). Najmniejsze natomiast w woj. zachodniopomorskim (0,4%), lubuskim (0,5%) i świętokrzyskim (1,3%).
Z kolei największą część nakładów na ochronę powietrza i klimatu stanowiły wydatki naurządzenia do zapobiegania zanieczyszczeniom (74,7% ogółu wydatków). Mieściły się w tym nowe techniki i technologie spalania paliw wraz z modernizacją kotłowni i ciepłowni (37,8%) i niekonwencjonalne źródła energii (25,9%) oraz wydatki naurządzenia do redukcji zanieczyszczeń (24,9%).
Najwyższe nakłady na niekonwencjonalne źródła energii poniesiono w woj. dolnośląskim (495 mln zł) oraz łódzkim (160 mln zł). Za to najniższe w woj. opolskim (12 mln zł).
Nakłady na gospodarkę odpadami wyniosły 1,3 mld zł, na zmniejszenie hałasu i wibracji 0,2 mld zł, a na ochronę gleb oraz wód podziemnych i powierzchniowych 0,1 mld zł. Natomiast na pozostałe działalności wydatkowano łącznie ok. 1 mld zł. Mieściły się w tym nakłady na przedsięwzięcia energooszczędne dotyczące centralnego ogrzewania i ciepłej wody oraz docieplania budynków. Było to 0,8 mld zł.
Według danych GUS-u, najwyższe nakłady na gospodarkę odpadami odnotowano w woj.: mazowieckim i śląskim oraz dolnośląskim. Natomiast na zmniejszenie hałasu i wibracji najwecej wydano w śląskim (64 mln zł) oraz dolnośląskim (45 mln zł). Najniższe nakłady na gospodarkę odpadami poniesiono w opolskim i lubelskim (łącznie ok. 32 mln zł), a na zmniejszenie hałasu i wibracji w świętokrzyskim i warmińsko-mazurskim (łącznie ok. 0,2 mln zł).
W 2024 r. województwa lubelskie i dolnośląskie charakteryzowały się spośród wszystkich województw najwyższymi nakładami na ochronę gleb oraz wód podziemnych i powierzchniowych. W regionach tych wydano na te cele łącznie ok. 60 mln zł. Z kolei najmniejsze nakłady w tych obszarach odnotowano w województwach łódzkim i pomorskim – łącznie ok. 0,3 mln zł. Według GUS w ubiegłym roku było województwo, w którym nie poniesopno na ten cel W województwie opolskim nie było nakładów na ten cel.
Nakłady gospodarkę wodną
Do inwestycji związanych z gospodarką wodną zalicza się ujęcia i doprowadzenia wody (łącznie z wodną siecią magistralną i rozdzielczą oraz budową laboratoriów kontroli jakości wody, w tym automatycznych stacji pomiaru jakości wody) – wskazał GUS. Według urzędu, do tych inwestycji należą także budowa i modernizacja stacji uzdatniania wody, budowa zbiorników wodnych (poza zbiornikami przeciwpożarowymi i wyrównania dobowego), stopni wodnych, żeglugowych i energetycznych oraz śluz i jazów. W tym obszarze mieści się również regulacja i zabudowa rzek i potoków górskich, budowa obwałowań przeciwpowodziowych oraz budowa stacji pomp na zawalach i obszarach depresyjnych.
W 2024 r. kwota nakładów służących gospodarce wodnej wyniosła ok. 3,6 mld zł. Główny strumień nakładów skierowany był na budowę infrastruktury zapewniającej wodę pitną. Inwestycje w ujęcia i systemy doprowadzenia wody stanowiły – wg GUS-u – 58,4% wszystkich nakładów w gospodarce wodnej.
Największe nakłady na ujęcia i doprowadzenia wody poniesiono w województwach: mazowieckim (313 mln zł) i śląskim (263 mln zł). Natomiast na zbiorniki i stopnie wodne oraz obwałowania przeciwpowodziowe w woj. dolnośląskim (129 mln zł) oraz lubuskim (24 mln zł). Na budowę i modernizację stacji uzdatniania wody najwięcej środków przeznaczono w woj. mazowieckim (227 mln zł).
Efekty rzeczowe wydatków na ochronę środowiska i gospodarkę wodną
W 2024 r. w wyniku realizacji inwestycji ochrony środowiska oddano do eksploatacji 60 oczyszczalni ścieków o łącznej przepustowości 35 tys. m3/dobę. W tej liczbie mieściło się 56 oczyszczalni ścieków komunalnych o łącznej przepustowości 25 tys. m3/dobę). Do eksploatacji przekazano też 3,8 tys. km sieci kanalizacyjnej odprowadzającej ścieki oraz ok. 0,6 tys. km sieci kanalizacyjnej odprowadzającej wody opadowe.
W zakresie ochrony powietrza oddano do użytku urządzenia do redukcji zanieczyszczeń pyłowych o zdolności przerobowej ok. 5,5 tys. ton/rok oraz urządzenia do neutralizacji zanieczyszczeń gazowych o zdolności ok. 0,8 tys. ton/rok.
Z informacji przekazanej przez GUS wynika, że w 2024 r. oddano do użytku urządzenia i instalacje do unieszkodliwiania i usuwania odpadów o łącznej wydajności ok. 226 tys. ton/rok.
Z kolei w zakresie gospodarki wodnej oddano do użytku ujęcia wody i stacje uzdatniania wody o wydajności wynoszącej odpowiednio – ok. 111 tys. m3/dobę oraz ok. 103 tys. m3/dobę. Wybudowano też dwa zbiorniki wodne o łącznej pojemności całkowitej ok. 6,4 tys. m3.Ponadto powstało 3 tys. km sieci wodociągowej, a regulacji i zabudowie poddano 2,9 km rzek i potoków górskich. Wybudowano też lub zmodernizowano 29,8 km obwałowań przeciwpowodziowych.
Na podstawie stat.gov.pl
fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)
