Finansowanie ochrony środowiska

Finansowanie ochrony środowiska w 2019 r. – opracowanie GUS-u

Racjonalizacja korzystania z zasobów środowiska i zwiększenie skuteczności jego ochrony uzależnione jest od stworzenia określonych warunków oraz uruchomienia czynników stymulujących działania ochronne – zaznacza Główny Urząd Statystyczny (GUS) w syntezie opracowania pt. „Ekonomiczne aspekty ochrony środowiska 2020”. Urząd wskazuje również, że zapobieganie niszczeniu środowiska przyrodniczego i neutralizacja skutków jego degradacji wymaga wydatkowania środków finansowych. Jednocześnie GUS dodaje, że finansowanie ochrony środowiska odbywa się za pomocą wielu instrumentów i instytucji.

Finansowanie ochrony środowiska – ponad 65 mld zł w 2019 r.

W Polsce najważniejszymi źródłami finansowania ochrony środowiska są: budżet centralny, budżety samorządów terytorialnych, środki własne podmiotów gospodarczych i gospodarstw domowych, a także różne fundusze i banki oraz zagraniczne środki finansowe.

Wydatki ponoszone na ochronę środowiska to suma nakładów inwestycyjnych i kosztów bieżących działalności służącej ochronie środowiska – tłumaczy GUS.

Wysokość poniesionych w 2019 r. wydatków na ochronę środowiska sięgnęła niewiele ponad 65 mld zł i była na podobnym poziomie jak rok wcześniej – podaje GUS i dodaje, że w relacji do produktu krajowego brutto (PKB) wydatki te stanowiły 2,9%, przy średniej dla krajów Unii Europejskiej wynoszącej ok. 2%.

Urząd statystyczny zaznacza też, że wydatki na ochronę środowiska w 2019 r. w przeliczeniu na jednego mieszkańca wyniosły 1704 zł (przy 1726 zł w 2018 r.), a jednocześnie potrzeby finansowania inwestycji związanych z ochroną środowiska stale rosną i wynikają głównie z konieczności pogodzenia rozwoju gospodarczego z dbałością o stan środowiska przyrodniczego.

Finansowanie ochrony środowiska – dominują nakłady na gospodarkę ściekową, ochronę wód, ochronę powietrza i klimatu

Jak podaje GUS, w strukturze nakładów na środki trwałe służące ochronie środowiska w Polsce dominują naprzemiennie nakłady na gospodarkę ściekową i ochronę wód oraz na ochronę powietrza atmosferycznego i klimatu. W okresie 2000-2019 nakłady na gospodarkę ściekową i ochronę wód stanowiły od 35% do 66% nakładów na środki trwałe służące ochronie środowiska ogółem, a nakłady na ochronę powietrza atmosferycznego i klimatu sięgały w tym okresie od 19% do 39%. Natomiast na gospodarkę odpadami przeznaczano od 7% do 20% nakładów.

Tymczasem w 2019 r. udział nakładów na gospodarkę ściekową i ochronę wód oraz na ochronę powietrza atmosferycznego i klimatu wyniósł odpowiednio 48,7% i 32,9%. Pozostałe 18,4% to nakłady na gospodarkę odpadami (6,7%), na ograniczanie hałasu i wibracji (1,2%), na ochronę bioróżnorodności i krajobrazu (1,1%), a na ochronę gleb oraz wód podziemnych i powierzchniowych (0,8%). Na pozostałą działalność związaną z ochroną środowiska przeznaczono 8,6% nakładów na ochronę środowiska.

Finansowanie ochrony środowiska – wysokość nakładów na poszczególne dziedziny

Nakłady na środki trwałe służące gospodarce ściekowej i ochronie wód w 2019 r. wyniosły 6,1 mld zł, czyli – jak podaje GUS – o 0,6 mld zł więcej niż w 2018 r. Największe nakłady na gospodarkę ściekową i ochronę wód poniesiono w województwach: mazowieckim (14,6%), śląskim (11,2%) i wielkopolskim (10,6%), a najniższe natomiast w warmińsko-mazurskim (2,0%), opolskim (2,8%) oraz woj. podlaskim i lubuskim (po 2,9%).

W 2019 r. nakłady na środki trwałe służące ochronie powietrza atmosferycznego i klimatu sięgnęły poziomu 4,1 mld zł i były większe niż w roku poprzednim o 39%. Największe wydatki na tę dziedzinę poniesiono w województwach: mazowieckim (29,8%), śląskim (16,4%) i wielkopolskim (10,7%), a najmniejsze w woj. lubuskim (0,7%), kujawsko-pomorskim (1,3%) i warmińsko-mazurskim (1,5%).

Nakłady na gospodarkę odpadami w 2019 r. wyniosły 0,8 mld zł, na zmniejszenie hałasu i wibracji 0,1 mld zł, a na ochronę bioróżnorodności i krajobrazu 0,1 mld zł, natomiast na pozostałe dziedziny wydatkowano łącznie 1,2 mld zł.

Finansowanie ochrony środowiska w podziale na województwa

Główny Urząd Statystyczny przeanalizował nakłady na środki trwałe na ochronę środowiska w podziale na województwa. I tak, w 2019 r. największe wydatki na ten cel poniesiono w województwach: mazowieckim (19,2% ogółu nakładów na środki trwałe służące ochronie środowiska), śląskim (14,6%) i wielkopolskim (9,3%). Z kolei najniższe nakłady na wspomniany cel poniesiono w woj. warmińsko-mazurskim (2,1%), lubuskim (2,2%) i podlaskim (2,6%). W większości województw znaczną część nakładów związanych z ochroną środowiska poniesiono na inwestycje zlokalizowane na terenach miejskich – od 81% w woj. śląskim do 22% w mazowieckim. Natomiast w pięciu województwach: lubelskim (56%), łódzkim (57%), mazowieckim (78%), podkarpackim (56%) i świętokrzyskim (71%) większość nakładów na ochronę środowiska poniesiono na terenach wiejskich. W przeliczeniu na jednego mieszkańca największe nakłady na ochronę środowiska poniesiono w 2019 r. w woj. mazowieckim (440 zł), zaś najmniejsze w województwie warmińsko-mazurskim (180 zł).

Więcej informacji w opracowaniu dostępnym na stronie internetowej GUS-u.

Na podstawie stat.gov.pl

fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)