Wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW) na ekoinwestycje w Polsce przeznaczyły 41 mld zł.
11 września 2018 r. z okazji jubileuszu 25-lecia WFOŚiGW w Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego odbyło się spotkanie, w którym oprócz Henryka Kowalczyka, ministra środowiska uczestniczyli m.in. Sławomir Mazurek, wiceminister środowiska, Kazimierz Kujda, prezes Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), Dominik Bąk, zastępca prezesa Zarządu NFOŚiGW, Anna Paluch, poseł na Sejm RP, członkini Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, Alicja Zając, senator RP, zastępca przewodniczącego senackiej Komisji Środowiska oraz przedstawiciele Zarządów i Rad Nadzorczych WFOŚiGW. Spotkanie poprowadził dr Tomasz Rożek, dziennikarz naukowy.
25 lat WFOŚiGW – jubileuszowe spotkanie w Warszawie
– Wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej są ważnym filarem finansowania proekologicznych inwestycji w Polsce. W ciągu 25 lat fundusze przeznaczyły około 41 miliardów złotych na ekoinwestycje, które służą poprawie stanu środowiska i jakości życia Polaków – powiedział minister Kowalczyk.
Podczas spotkania pokazano w jaki sposób “zielone” pieniądze, z powołanych do funkcjonowania w 1993 r. WFOŚiGW, zmieniły kraj. Jak wyliczano, dzięki nim do powietrza trafiło blisko 10 mln ton mniej dwutlenku węgla. Wyprodukowana czysta energia z odnawialnych źródeł energii (OZE) w ilości 900 tys. MWh rocznie mogłaby zasilić 115 tys. domów jednorodzinnych przez rok. Z kolei wybudowane dzięki środkom wojewódzkich funduszy ochrony środowiska, sieci wodno-kanalizacyjne, o łącznej długości ok. 100 tys. km wystarczyłyby, aby opasać kulę ziemską dwa i pół razy. W Polsce trudno wskazać gminną instalację służącą ochronie środowiska, która nie uzyskała wsparcia ze środków WFOŚiGW. Dzięki pomocy finansowej wojewódzkich funduszy wybudowano i zmodernizowano ponad 3 tys. komunalnych oczyszczalni ścieków. To większość z istniejących tego typu instalacji – jest ich 3253. Z pomocy finansowej Funduszy korzystają zarówno samorządy, przedsiębiorcy, organizacje pozarządowe, jak i państwowe jednostki budżetowe.
WFOŚiGW elementem unikalnego systemu
W trakcie spotkania podkreślano, że w naszym kraju już od ćwierćwiecza działa unikalny w skali świata system finansowania ochrony środowiska. Jego integralnymi częściami jest 16 WFOŚiGW, współpracujących z NFOŚiGW oraz Bankiem Ochrony Środowiska (BOŚ).
Jak wskazują w nadesłanej informacji WFOŚiGW, wojewódzkie fundusze są niezależnymi instytucjami, które mają zbliżone cele ustawowe, jak obejmujący teren całego kraju NFOŚiGW. Różnica polega przede wszystkim na tym, że działalność WFOŚiGW koncentruje się głównie na przedsięwzięciach realizowanych na szczeblu regionalnym. Oferta WFOŚiGW to niskooprocentowane pożyczki oraz dotacje. Bez takiego wsparcia przeprowadzenie tysięcy ekoinwestycji w całym kraju byłoby niemożliwe. Inwestycje proekologiczne wciąż rzadko przynoszą zyski inwestorowi, a więc są nieopłacalne. Skąd pochodzą pieniądze, którymi zarządzają Fundusze i wspierają poprawę stanu polskiego środowiska? To przede wszystkim wpływy z opłat i kar wnoszonych przez przedsiębiorstwa za korzystanie ze środowiska, m.in. za zanieczyszczanie powietrza czy składowanie odpadów. Innym źródłem przychodów funduszy są spłaty niskooprocentowanych pożyczek udzielanych we wcześniejszych latach. Należy podkreślić, że każda złotówka z WFOŚiGW jest wydawana na ochronę środowiska co najmniej dwa razy. Jest tak dlatego, że jako osoby prawne Fundusze mogą udzielać pożyczek. Wypracowując zysk z odsetek pomnażają zarządzane przez siebie pieniądze, które przekazują na kolejne proekologiczne inwestycje.
25 lat WFOŚiGW – trochę historii
Początki funkcjonowania Wojewódzkich Funduszy przypadły na trudny okres naprawiania wieloletnich zaniedbań w ochronie środowiska po PRL. W latach 70-tych i 80-tych Polska była jednym z najbardziej zanieczyszczonych państw Europy. Niemal połowa miast w Polsce, w tym wszystkie największe ośrodki miejskie, w ogóle nie posiadała oczyszczalni ścieków. Ważną datą w dziejach Funduszy jest rok 2004, w którym Polska weszła do Unii Europejskiej. Krajowe pieniądze z WFOŚiGW pozwoliły na lepsze wykorzystanie środków unijnych. Było to możliwe dzięki mechanizmowi “dźwigni finansowej”. Fundusze udzielały beneficjentom pożyczek na przygotowanie dokumentacji, na płynność finansową czy wkład własny, bez którego nie było mowy o pozyskaniu unijnego wsparcia. Całkowita wartość zadań m.in. z programów PHARE, SAPARD, ISPA, ZPORR i Funduszu Spójności wspieranych przez WFOŚiGW wyniosła ponad 31 mld zł. Liczba zadań dofinansowanych z Unii Europejskiej (UE) obsługiwanych przez wojewódzkie fundusze sięga powyżej 4,5 tysiąca. Wojewódzkie fundusze obsługiwały największy w dziejach UE Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2007-2013, nazywany “Nowym Planem Marschalla”. Ponad 28 mld euro przeznaczono na 3,3 tys. inwestycji m.in. na ochronę środowiska i budowę oraz modernizację 275 oczyszczalni ścieków. Fundusze wspierając beneficjentów unijnej pomocy przyczyniły się także do wypełnienia zobowiązań naszego kraju w dostosowywaniu polskich norm i prawodawstwa do standardów UE.
WFOŚiGW i wyzwanie najbliższej przyszłości
Obecnie wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej wraz z NFOŚiGW i BOŚ uczestniczą m.in. w realizacji Programu „Czyste Powietrze”. – Poprawa jakości powietrza wymaga kompleksowych działań, dlatego Program Czyste Powietrze obejmuje wsparcie zarówno termomodernizacji budynków, jak i wymiany źródeł ciepła. Działania w jego ramach to kwota ponad 103 mld zł. Dotacje i pożyczki będą udzielane za pośrednictwem 16 Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej – podkreślił minister środowiska. Wysokość dofinansowania w formie dotacji wahać się będzie od 30% do 90% kosztów kwalifikowanych inwestycji, w zależności od dochodu na osobę w gospodarstwie domowym. Program będzie realizowany przez dziesięć lat. Zakłada się, że termomodernizacji zostanie poddanych ponad 3 mln domów jednorodzinnych.
Na podstawie informacji nadesłanej przez WFOŚiGW w Oplu, Poznaniu i we Wrocławiu
fot. WFOŚiGW we Wrocławiu
