edukacja odpadowa

Edukacja odpadowa i jej efekty na przykładzie

Wysoki poziom świadomości ekologicznej w społeczeństwie to wyraz nie tylko troski o środowisko, ale także nowoczesności państwa. Jednym z kluczowych obszarów, który wymaga intensywnej edukacji, jest gospodarka odpadami. Poprawa tej dziedziny leży w interesie dzisiejszych pokoleń, ale przede wszystkim stanowi inwestycję w przyszłość. W tym kontekście kluczową rolę odgrywa skuteczna edukacja odpadowa, a dokładnie rzecz ujmując, kampania edukacyjno-informacyjna, skierowana zarówno do dzieci, jak i dorosłych.

Edukacja ekologiczna i gospodarka odpadami to obszary ściśle ze sobą powiązane, które wymagają równoczesnej uwagi. Jak zaznacza wielu ekspertów, edukacja odpadowa nie jest tożsama z edukacją ekologiczną, stanowi jednak jej znaczącą część. Celem jest tutaj przygotowanie społeczeństwa do świadomego, zgodnego z prawem postępowania z odpadami.

Edukacja odpadowa – kto, kogo i jak edukuje?

Ekoedukacja powinna być dostosowana do specyfiki danego regionu. Analiza wielkości obszaru, w którym będzie prowadzona kampania, instalacji zagospodarowania odpadów funkcjonujących w tym terenie, określenie grup docelowych i dostosowanie poziomu wiedzy oraz środków finansowych na edukację są kwestiami, które należy wytyczyć już na początku edukacyjnej ścieżki.

Przykład kampanii informacyjno-edukacyjnej, prowadzonej dla Międzygminnego Zakładu Gospodarki Odpadami Komunalnymi (MZGOK) w Janczycach, pokazuje, jak skuteczne mogą być działania w tym obszarze. – Dla mnie najważniejszym czynnikiem, determinującym sukces w tym obszarze, było znalezienie odpowiedniej firmy zajmującej się edukacją odpadową i komunikacją. Takiej, która posiada wiedzę zarówno teoretyczną, jak i praktyczną. Nie należy w tym zakresie oszczędzać, bo dobra, sprawna, znająca temat kadra to już przynajmniej połowa sukcesu – mówi Leszek Wołowiec, prezes Zarządu MZGOK-u w Janczycach.

Kluczowym pytaniem, na które musieliśmy odpowiedzieć, było: kogo chcemy edukować? Priorytetowo skupiliśmy się na mieszkańcach dorosłych, bo to właśnie oni wnoszą opłaty za gospodarkę odpadami. Ale w naszych działaniach nie pominęliśmy też dzieci i młodzieży, gdyż to one często niosą zdobytą wiedzę dalej – do swoich rodziców, dziadków. Ograniczenie zakresu edukacji do konkretnych grup pozwoliło skoncentrować się na danej problematyce i osiągnąć lepsze efekty – podkreśla Paweł Szadziewicz, dyrektor wykonawczy w firmie Ekorum, której powierzono realizację zadania.

Edukacja odpadowa – przekaz skierowany do ok. 120 tys. mieszkańców

Kampania informacyjno-edukacyjna, realizowana dla MZGOK-u w Janczycach, objęła 14 gmin zrzeszonych w Ekologicznym Związku Gmin Dorzecza Koprzywianki, a zatem przekaz trafił do ok. 120 tys. mieszkańców. Działania w jej ramach prowadzone były od kwietnia do października 2021 r. Co zostało w tym czasie zrobione? Przede wszystkim opracowano i wydrukowano materiały edukacyjne dla mieszkańców. Trafiły do nich m.in. poradniki i ulotki dotyczące prawidłowej segregacji i przydomowego kompostowania odpadów (łącznie 35 tys. szt.). Z kolei na przedstawicieli młodego pokolenia czekał ok. 20-minutowy film edukacyjny na temat gospodarki odpadami, na podstawie którego zorganizowano konkurs dla szkół w formule online, w którym wzięli udział uczniowie szkół podstawowych z terenu gmin należących do Związku. Kaganek oświaty w obszarze właściwego postępowania z odpadami mogli nieść w szkołach także nauczyciele, którym przygotowano tematyczne prezentacje multimedialne wraz ze scenariuszami zajęć i kartami pracy dla dzieci w różnych przedziałach wiekowych. – Nie od dzisiaj wiadomo, że nauka przez zabawę przynosi najlepsze rezultaty, dlatego wyposażyliśmy szkoły w gry i maty ekoedukacyjne. Dzieciom przekazaliśmy również śniadaniówki, aby w ten sposób krzewić ideę zapobiegania powstawaniu odpadów. Całości dopełniło stworzenie platformy edukacyjnej na stronie internetowej naszego Zakładu, dzięki czemu wszystkie materiały są na bieżąco dostępne w wersji elektronicznej – chwali się podjętymi działaniami prezes Leszek Wołowiec. Nie zapomniano też o „czwartej władzy”, jaką są media. W lokalnych rozgłośniach telewizyjnych i radiowych emitowano spoty związane z właściwą segregacją odpadów, odbyły się również wywiady z prezesem, który zarządza MZGOK-iem.

Edukacja odpadowa i jej efekty

Przekaz komunikacyjny kampanii odpowiadał zasadzie SMART, czyli był szczegółowy, mierzalny, atrakcyjny, realistyczny i terminowy. Wykorzystywaliśmy tu niespecjalistyczny, prosty język, dostosowany do grupy odbiorców, aby przekaz był dla wszystkich zrozumiały – mówi Paweł Szadziewicz. – I to nam się udało, co potwierdziły owoce tej kampanii: zdobyta wiedza realnie przełożyła się na gospodarkę odpadami w regionie.

Efekty (rok do roku) prezentuje poniższa tabela. Porównano ze sobą dwa okresy: X 2020 – III 2021 (przed kampanią) oraz X 2021 – III 2022 (po kampanii).

edukacja odpadowa i jej wymierne efekty

Jak wynika z przedstawionych danych, poprawiła się świadomość ekologiczna mieszkańców w obszarze właściwego wydzielania odpadów „u źródła”. Dotyczy to głównie bioodpadów. Właściciele domów jednorodzinnych podjęli się też kompostowania odpadów organicznych, co było jednym z celów tej kampanii. Wielu przedstawicieli lokalnej społeczności zaczęło korzystać z punktu selektywnego zbierania odpadów komunalnych (PSZOK). Nie dziwi więc fakt, że znacznie wzrosła ilość odpadów przekazywanych do PSZOK-u. To przełożyło się natomiast na zmniejszenie liczby „dzikich wysypisk śmieci”, gdzie „królowały” głównie odpady problemowe, takie jak zużyte opony, gruz czy stare meble. Zmniejszyła się natomiast ilość odbieranych odpadów z tworzyw sztucznych, co zapewne jest pokłosiem edukacji w dziedzinie zapobiegania powstawaniu odpadów, stanowiącej ważny aspekt prowadzonych działań.

Osiągnięte poziomy odzysku i recyklingu i niższe koszty

Oszczędności finansowe i zwiększenie ilości odbieranych odpadów świadczą o sukcesie działań. Dodać tu warto, że odbieranie od mieszkańców większej ilości dokładniej posegregowanych odpadów sprawiło, że gminy zrzeszone w Związku mogły uzyskać wymagane prawem poziomy odzysku i recyklingu odpadów, unikając w ten sposób płacenia kar. Poza tym odpady surowcowe można było sprzedać. – Co istotne w tej kampanii skupiającej się na temacie zapobiegania powstawaniu odpadów oraz właściwej ich segregacji, znacznie zmniejszyła się ilość odpadów zmieszanych. Dzięki temu gminy zapłaciły mniej „na bramie” za przyjęcie odpadów zmieszanych przez nasz Zakład. Okazało się, że tylko w jednym okresie zaoszczędzono z tego tytułu blisko 518 tys. zł! Wygenerowane oszczędności spowodowały, że związkowe gminy nie musiały podnosić opłat za odpady swoim mieszkańcom. A zatem nakłady na kampanię edukacyjną zwróciły się „z nawiązką” – cieszy się prezes Leszek Wołowiec.

Jednak sukces kampanii to nie tylko liczby. Zwiększenie świadomości ekologicznej, wizerunek gmin i zakładu zagospodarowującego odpady jako lidera zmian ekologicznych to wartości trudne do zmierzenia, ale kluczowe dla długotrwałego sukcesu działań.

Kampania „przypominająca”?

Co dalej? Warto byłoby przeprowadzić kampanię „przypominającą”, która uwzględniłaby głównie tematy dotyczące zapobiegania powstawaniu odpadów i przydomowego kompostowania. Przekazane przez MZGOK dane pokazują bowiem, że rok po ustaniu kampanii zaczęła wzrastać ilość odpadów zmieszanych, a nieco spadły ilości odpadów selektywnie zbieranych (za wyjątkiem bioodpadów). – Wzrastające ilości odbieranych na Zakładzie bioodpadów to sygnał, że jest jeszcze „pole do zagospodarowania”, jeśli chodzi o przydomowe kompostowanie. Tym bardziej, że obecnie to kompostowniki w dużej mierze będą warunkowały osiąganie poziomów odzysku i recyklingu. Taka kampania „przypominająca” może utrwalić pozytywne zmiany i zabezpieczyć osiągnięte już rezultaty. Długofalowe działania edukacyjne są kluczem do zrównoważonej przyszłości i lepszej jakości życia dla wszystkich – przekonuje Paweł Szadziewicz.

Edukacja odpadowa, czyli dla chcącego nic trudnego

Jasny i dostosowany do konkretnej grupy odbiorców komunikat, przygotowany i przekazany przez doświadczonego edukatora, który zna lokalne uwarunkowania i jest merytorycznie przygotowany do prowadzenia edukacji odpadowej, permanentne działania edukacyjne, odpowiadające na potrzeby odbiorców w zakresie podnoszenia świadomości ekologicznej, podejmowane z wykorzystaniem nowoczesnych metod i narzędzi – tak pokrótce wygląda recepta na skuteczną edukację odpadową. Rozmach i zastosowane formy zależą, oczywiście, od posiadanych środków finansowych. Jednak – jak pokazuje przykład MZGOK-u – dla chcącego, nic trudnego. Poniesione nakłady na edukację zwracają się z nawiązką, a i Narodowy czy wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej patrzą przychylnym okiem na te podmioty, które chcą podnosić świadomość ekologiczną lokalnych społeczności.

fot. na otwarcie sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)

Partner Portalu

Partner Portalu

Partner Portalu

Partner Portalu

Partner Portalu

reklama

reklama

Partner Portalu