dofinansowanie ochrony środowiska Program LIFE

Program LIFE – nowe rozdanie, czyli pieniądze na ochronę środowiska

Na projekty polskich wnioskodawców dotyczące środowiska lub klimatu przygotowywane w ramach programu LIFE Komisja Europejska będzie czekać od 28 kwietnia do września br. – poinformował Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW).

Na podstawie porozumienia z Ministerstwem Środowiska, które jest instytucją wdrażającą program LIFE w Polsce, NFOŚiGW pełni rolę Krajowego Punktu Kontaktowego LIFE. Jak podaje Fundusz w tegorocznym naborze największe szanse na unijne środki mają międzynarodowe innowacyjne przedsięwzięcia oraz projekty przyrodnicze.

40 mln euro na podprogram środowiskowy

To ostatni rok, w którym nasz kraj ma zarezerwowane 40 mln euro na podprogram środowiskowy. NFOŚiGW oferuje współfinansowanie i pomoc w przygotowywanych projektach.

Program LIFE jest jedynym instrumentem finansowym Unii Europejskiej koncentrującym się wyłącznie na rozwiązywaniu ważnych problemów środowiskowych i klimatycznych, szczególnie poprzez stosowanie nowych, innowacyjnych rozwiązań, a także tych dotyczących ochrony przyrody – mówi Sławomir Mazurek, wiceminister środowiska.

Budżet programu na lata 2014-2020 jest wyższy niż kiedykolwiek – wynosi 3,46 mld euro. – Rok 2017 jest ostatnim, w którym nasz kraj ma zagwarantowaną alokację krajową dla podprogramu środowisko w wysokości ok. 40 mln euro. To oznacza, że polscy wnioskodawcy mają zwiększone szanse na pieniądze w obecnym naborze pod warunkiem przygotowania dobrej jakości wniosków. Pomóc w tym może NFOŚiGW – wyjaśnia Kazimierz Kujda, prezes Zarządu NFOŚiGW.

Program LIFE – po to by pomagać

W sumie, w formie dotacji, można sfinansować nawet do 95% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięć (60% z Komisji Europejskiej i 35% z NFOŚiGW), którym Bruksela otworzy drogę do realizacji.

Polska, podobnie jak inne państwa członkowskie, potrzebuje nowych rozwiązań, twardego stąpania po ziemi i ciężkiej pracy, aby sprostać wyzwaniom środowiskowym i klimatycznym. Program LIFE jest właśnie po to, by pomagać wszystkim, którzy chcą podejmować działania na rzecz środowiska, chronić nasze naturalne dziedzictwo i zmagać się ze zmianami klimatu. To praca pełna wyzwań, ale środki unijne są po to, by pomagać – komentuje Angelo Salsi z KE.

Od 2018 r., projekty nadsyłane z poszczególnych krajów UE – zarówno w podprogramie na rzecz środowiska, jak i klimatu – będą ze sobą konkurować i tylko najlepsze z nich mają szansę na uzyskanie wsparcia.

Program LIFE – kto, kiedy i o co może wnioskować?

Beneficjentem programu LIFE może być każdy podmiot (publiczny i prywatny, komercyjny i niekomercyjny) z terenu Unii Europejskiej. Jest to więc, jak przekonuje NFOŚiGW, szansa dla samorządów, które przy unijnym wsparciu mogą realizować swoje potrzeby związane m.in. z potrzebą dostosowania się do zmian klimatu. Środki z programu LIFE mogą również wesprzeć inicjatywy państwowych jednostek budżetowych, ośrodków badawczych i naukowych, organizacji pozarządowych i biznesu. Zgłaszane przedsięwzięcia mogą być realizowane w partnerstwie z innymi podmiotami krajowymi lub międzynarodowymi – informuje Narodowy Fundusz.

Oba podprogramy LIFE (środowiskowy i klimatyczny) obejmują po trzy obszary, w których można starać się o wsparcie. Nabory we wszystkich obszarach rozpoczynają się 28 kwietnia br. Inne są natomiast terminy zakończenia przyjmowania wniosków. I tak do 14 września br. przyjmowane będą aplikacje w zakresie działań dotyczących przyrody i różnorodności biologicznej oraz zarządzania i informacji. Natomiast w zakresie ochrony środowiska i efektywnego gospodarowania zasobami wnioski będą przyjmowane do 12 września br. Z kolei w podprogramie na rzecz klimatu, we wszystkich obszarach działań, z wnioskami trzeba zdążyć do 7 września.

Wskazówki dla początkujących w programie LIFE

Program LIFE, wdrażany bezpośrednio z poziomu Komisji Europejskiej, ma swoją specyfikę i wymagania. Kluczem do sukcesu jest spełnienie wymogu tzw. europejskiej wartości dodanej. To oznacza, że przedsięwzięcia muszą dotyczyć rozwiązania istotnego problemu środowiskowego z punktu widzenia ich wartości dla Europy – tłumaczy NFOŚiGW. Idealnie byłoby gdyby dane rozwiązanie mogło być szeroko stosowane nie tylko w Polsce. Jeśli zaś chodzi o ochronę przyrody, to projekt powinien obejmować swoim zasięgiem dużą populację danego gatunku lub powierzchnię chronionego siedliska, objętych unijnymi dyrektywami.

Inny wymóg, z którym trzeba się zmierzyć, to – jak podaje Narodowy Fundusz – innowacyjność przedsięwzięcia. Projekty innowacyjne mają na celu przetestowanie nowych metod mogących przyczynić się do rozwiązania istotnego problemu środowiskowego.

Zakres tematyczny projektów dotyczyć może m.in. ochrony wód, gospodarki odpadami, efektywnego wykorzystywania zasobów, tj. gleb, lasów, zarządzania substancjami niebezpiecznymi oraz ochrony przed hałasem, a także poprawy jakości powietrza, w tym na obszarach miejskich. Zadaniem wnioskodawcy jest przetestowanie takiego nowego pomysłu i rozpowszechnienie wyników, również w skali Europy.

Dobrym pomysłem jest składanie projektów międzynarodowych, które ze względu na swój zasięg mają większą europejską wartość dodaną. Niestety, z Polski trafia ich niewiele i warto to zmienić, bo takie projekty mają większe szanse na dobrą ocenę – przekonuje NFOŚiGW.

Program LIFE – wsparcie z NFOŚiGW

Unijnemu programowi LIFE towarzyszy wsparcie udzielane przez NFOŚiGW. Polega ono na współfinansowaniu projektów przyjętych do realizacji przez KE (poprzez krajowy program pn. „Współfinansowanie programu LIFE”). Dodatkowa pomoc wynika z pełnienia przez Fundusz funkcji Krajowego Punktu Kontaktowego LIFE. Zadaniem Punktu jest m.in. organizacja szkoleń, czy tłumaczenie materiałów, wytycznych i broszur KE, udostępnianych potem na polskiej stronie programu.

Narodowy Fundusz stara się o to, aby współfinansowanie programu LIFE było bardziej przyjazne. Dotychczas trzeba było pisać dwa odrębne wnioski – do KE i do NFOŚiGW. W obecnym naborze planowane jest, żeby wniosek do KE był załącznikiem do krótkiego wniosku składanego do NFOŚiGW.

Charakterystyka Program LIFE

 

Ponadto, eksperci Narodowego Funduszu służą też pomocą w konsultacji przygotowywanych wniosków.

Program LIFE w Polsce – przede wszystkim ochrona przyrody

Od 2008 r., gdy NFOŚiGW włączył się w realizację tego instrumentu finansowego jako instytucja współfinansująca, podpisano 71 umów na dotacje oraz 12 umów na pożyczki (na zachowanie płynności finansowej przedsięwzięcia).

Aż 65 projektów współfinansowanych przez Narodowy Fundusz, to przedsięwzięcia krajowe, realizowane przez polskich beneficjentów. Polskie podmioty biorą jednak także udział w realizacji projektów międzynarodowych (4 przedsięwzięcia, 6 umów), koordynowanych przez beneficjentów ze Szwecji, Hiszpanii oraz Włoch.

Zdecydowana większość polskich inicjatyw służy ochronie przyrody (39 na 71 działań). Dzięki krajowemu współfinansowaniu programu LIFE m.in. przywrócona została społeczeństwu Pustynia Błędowska, odwrócono efekty carskich melioracji na terenie Biebrzańskiego Parku Narodowego, umożliwiono tarło łososia w górnym biegu rzek Regi i Iny, czy też przywrócono lęgi rybitw w granicach Warszawy.

Program LIFE w Polsce to także innowacje

NFOŚiGW finansuje także projekty innowacyjne (21 spośród 71). Przykładem może być próba rozwiązania problemu odpadów waty szklanej stosowanej w szklarniach do produkcji warzyw, poprzez zastąpienie jej podłożem z tekstylnych odpadów organicznych. Inne innowacyjne projekty zakładają np. wykorzystanie odpadów polimerowych w produkcji bardziej wytrzymałego asfaltu oraz utylizację osadów ściekowych z wytworzeniem energii elektrycznej.

Program LIFE w Polsce – istotna jest też edukacja

Niezwykle istotna jest również edukacja ekologiczna. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej współfinansuje także 12 kampanii informacyjnych LIFE. Mają się one przyczyniać m.in. do ograniczenia występowania pożarów w lasach, poznania wartości polskiej przyrody i dostosowania do zmian klimatu.

Współfinansowanie przez Narodowy Fundusz projektów LIFE to znaczna kwota – budżet wynosi 273 mln zł. Dotychczas, od 2010 r. wydano z tych środków 182 mln zł na 71 projektów (przy współfinansowaniu KE wynoszącym ok. 370 mln zł). Do rozdysponowania pozostaje zatem jeszcze 91 mln zł.

Warto też wiedzieć, że projekty polskie, dofinansowane przez NFOŚiGW, zauważane i doceniane są przez Komisje Europejską, która przyznaje nagrody „Best of the best LIFE-Nature/Information Projects” dla najlepszych w całej Europie projektów LIFE. Na uroczystej gali w Brukseli 31 maja 2016 r., podczas Green Week, Komisja Europejska w gronie sześciu zwycięzców, wskazała dwa polskie projekty. Wśród nich znalazł się projekt Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków pn. „Zarządzanie siedliskiem wodniczki (Acrocephalus paludicola) poprzez wdrożenie zrównoważonych systemów zagospodarowania biomasy”. Drugie nagrodzone przedsięwzięcie nosi tytuł „Ochrona różnorodności biologicznej na obszarach leśnych, w tym w ramach sieci Natura 2000 – promocja najlepszych praktyk”. Jest on realizowany przez Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych.

Więcej informacji znaleźć można na stronie NFOŚiGW, gdzie na bieżąco publikowane są także wszelkie aktualności dotyczące tegorocznego naboru (www.nfosigw.gov.pl/life).

Na podstawie materiału przygotowanego przez NFOŚiGW

rys. na otwarcie pixabay.com